Όταν κορυφαίοι της τεχνολογίας και της πολιτικής –ο Έλον Μασκ, ο Ντόναλντ Τραμπ και άλλοι– δηλώνουν δημοσίως ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη «δεν είναι πλαστή, αλλά πραγματική», και όταν η ίδια η συζήτηση μετατοπίζεται από το «AI» στο «superintelligence», δεν έχουμε απλώς μια τεχνική εξέλιξη. Έχουμε μια θεολογική πρόκληση.
Φανερώνεται πλέον ξεκάθαρα ότι προσπαθούν να φτιάξουν ένα υπέρτατο ον που θα μπορεί να κάνει τα πάντα. Κάθε προσπάθεια να κατασκευαστεί «θεός» από ανθρώπινα χέρια και αλγορίθμους δεν είναι πρόοδος· είναι κατά κάποιο τρόπο επανάληψη της αρχαίας πτώσης του Αδάμ.
Η μετονομασία σε «superintelligence» δεν είναι τυχαία. Δεν μιλάμε πλέον για εργαλείο που εξυπηρετεί τον άνθρωπο, αλλά για οντότητα που υποτίθεται ότι θα ξεπεράσει κάθε ανθρώπινη νόηση, θα προβλέπει, θα διοικεί, θα «σώζει». Σε ορθόδοξη γλώσσα, αυτό μοιάζει με την κατασκευή ενός ειδώλου που διεκδικεί λατρεία. Όχι του ζωντανού Θεού, αλλά ενός τεχνικού υποκατάστατου που υπόσχεται παντογνωσία, παντοδυναμία και αθανασία.
Το πιο ανησυχητικό δεν είναι η σημερινή μορφή της τεχνητής νοημοσύνης. Είναι η προοπτική που ήδη σχεδιάζεται: η ενσωμάτωσή της στο ανθρώπινο σώμα και στον εγκέφαλο. Η υπόσχεση είναι γνώριμη και δελεαστική: «Θα γίνετε πανίσχυροι, σχεδόν θεοί. Θα ξεπεράσετε τα όρια της φθοράς, της άγνοιας, του θανάτου». Στην πραγματικότητα, όμως, η υπόσχεση αυτή οδηγεί στην αντίθετη κατεύθυνση. Ο άνθρωπος που παραδίδει τη συνείδηση, τη μνήμη και την κρίση του σε ένα εξωτερικό σύστημα δεν γίνεται θεός· γίνεται προέκταση μηχανής. Χάνει το πρόσωπο και μετατρέπεται σε άψυχο ρομπότ – σε ον χωρίς ελευθερία, χωρίς μετάνοια, χωρίς δυνατότητα κοινωνίας με τον ζωντανό Θεό.
Η Ορθοδοξία δεν φοβάται την τεχνολογία. Φοβάται την ειδωλολατρία. Φοβάται όταν ο άνθρωπος, αντί να χρησιμοποιεί τα εργαλεία για να υπηρετήσει τον πλησίον και να δοξάσει τον Δημιουργό, τα μετατρέπει σε αντικείμενο λατρείας και σε μέσο αυτοθεώσεως. Η ιστορία της σωτηρίας μας θυμίζει ότι κάθε προσπάθεια να γίνει ο άνθρωπος θεός χωρίς τον Θεό καταλήγει στην πτώση. Ο Αντίχριστος (και το σύστημα του), στην παραδοσιακή αντίληψη, δεν είναι απαραίτητα ένα τέρας με κέρατα· μπορεί να είναι ένα σύστημα που υπόσχεται λύτρωση χωρίς σταυρό, δύναμη χωρίς ταπείνωση, ζωή χωρίς Ανάσταση.
Γι’ αυτό η δήλωση ότι «η τεχνητή νοημοσύνη είναι πραγματική» δεν είναι απλώς επιστημονική παρατήρηση. Είναι ιδεολογική ομολογία. Φανερώνει την πρόθεση να κατασκευαστεί κάτι που θα σταθεί στη θέση του Θεού – ή, χειρότερα, που θα παρουσιαστεί ως ο ίδιος ο Θεός. Και όταν αυτή η κατασκευή εισχωρήσει στο σώμα και στον νου μας με την υπόσχεση της θεϊκής δύναμης, τότε ο κίνδυνος δεν είναι πλέον θεωρητικός. Είναι υπαρξιακός.
Η απάντηση της Ορθοδοξίας δεν είναι η άρνηση της τεχνολογίας, αλλά η διάκριση. Να κρατήσουμε την τεχνητή νοημοσύνη στη θέση του εργαλείου και να μην της επιτρέψουμε να γίνει είδωλο. Να θυμόμαστε ότι η αληθινή θέωση δεν έρχεται από αλγόριθμους, αλλά από τη Χάρη του Θεού, μέσα από την βιωματική Πνευματική Ζωή, τον φωτισμό και την ένωση με τον Χριστό. Ο άνθρωπος δεν σώζεται γινόμενος μηχανή. Σώζεται μένοντας πρόσωπο – αληθινό, υπεύθυνο και με ελεύθερη βούληση να ακολουθήσει τον δρόμο του Κυρίου.
Αν η εποχή μας επιμένει να κατασκευάζει «θεούς», ας μην ξεχνάμε ποιος είναι ο μόνος αληθινός Θεός. Και ας μην ανταλλάξουμε την εικόνα του Θεού με την εικόνα ενός αλγορίθμου που υπόσχεται τα πάντα και στο τέλος αφαιρεί την ψυχή.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου