https://enromiosini.gr/arthrografia/oi-siopiles-ekklisies-tis/
Μια ευλαβική περιήγηση σε ιστορικούς ιερούς ναούς που έχουν μείνει ανεξίτηλα χαραγμένοι στη μνήμη των ξεριζωμένων Ελλήνων
Από τον ΓΙΑΝΝΗ ΖΑΝΝΗ
Ὁ Θεός, ἤλθοσαν ἔθνη εἰς τὴν κληρονομίαν σου, ἐμίαναν τὸν ναὸν τὸν ἅγιόν Σου, …ἐνεπύρισαν ἐν πυρὶ τὸ ἁγιαστήριόν σου… τὰ θυσιαστήριά σου κατέσκαψαν καὶ τοὺς προφήτας σου ἀπέκτειναν ἐν ρομφαίᾳ…
Το 1922, πριν ακριβώς 100 χρόνια, συντελέστηκε η μεγαλύτερη συμφορά στην Ιστορία του Ελληνικού Εθνους: Η Μικρασιατική Καταστροφή. Το πλήγμα που υπέστη ο Ελληνισμός, η Ρωμιοσύνη, υπήρξε ανεπανόρθωτο: Πανάρχαιες πατρογονικές εστίες εγκαταλείφθηκαν και οι κάτοικοί τους πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς. Συγχρόνως, εκατοντάδες χιλιάδες άλλοι Ελληνες Μικρασιάτες, είτε σφαγιάστηκαν, είτε υπέστησαν μαρτυρικό τέλος στα τάγματα εργασίας και τις «λευκές πορείες» προς τον θάνατο, ενώ άγνωστος παραμένει ο αριθμός όσων αναγκάστηκαν να αλλαξοπιστήσουν υπό το κράτος της ψυχολογικής ή και της υλικής βίας, προκειμένου να σώσουν τη ζωή τους και να παραμείνουν στις πατρογονικές τους εστίες, μη έχοντας πού αλλού να καταφύγουν.
Το μεγάλο μένος των νικητών, «που θα ζουν στην οσμή των πτωμάτων», κατά το λόγο του ποιητή, στράφηκε πρωτίστως εναντίον της Εκκλησίας, που υπήρξε στη διάρκεια όλων των πέτρινων καιρών το στήριγμα και η τροφός του Γένους. Εκατοντάδες ναοί καταστράφηκαν, μετατράπηκαν σε τζαμιά, σε αποθήκες και στάβλους, ενώ οι ιερείς είτε βρήκαν μαρτυρικό θάνατο μαζί με το ποίμνιό τους, είτε το ακολούθησαν στο δρόμο της προσφυγιάς.