http://feltor.wordpress.com/2013/03/24/14-2/
Τους τελευταίους οχτώ μήνες πριν εκραγεί το ηφαίστειο της Κύπρου, διάφοροι φίλοι μου υπενθύμισαν, μειδιώντας, μια πρόβλεψη που έκανα τον Νοέμβριο 2011. Μέσα από αυτές τις σελίδες είχα δηλώσει ότι οι ηγέτες της ευρωζώνης είχαν δέκα μέρες για να σώσουν το ευρώ. Έκανα μια παρόμοια πρόβλεψη, αν και λιγότερο δραματική, το 2006 όταν έγραψα ότι η κυβέρνηση του Μάριο Πρόντι ήταν η τελευταία ευκαιρία της Ιταλίας για να επιτύχει μια βιώσιμη θέση μέσα στην ευρωζώνη.
Η κυβέρνηση του Πρόντι δεν τα κατάφερε. Οι δέκα μέρες του 2011 πέρασαν χωρίς ουσιαστική δράση. Έχουμε 2013, το ευρώ είναι ακόμα εδώ, η Ιταλία είναι ακόμη μέσα - κι εγώ συνεχίζω κάνω προβλέψεις. Απτόητος, θα διπλασιάσω το ποντάρισμα σήμερα. Μια ευρωζώνη η οποία συμβιβάζεται με την ύπαρξη τόσο διαφορετικών χωρών όπως η Γερμανία και η Κύπρος δεν είναι βιώσιμη, ακόμα και αν η ΕΕ και η Κύπρος καταφέρουν να επιτύχουν ένα συμβιβασμό της τελευταίας στιγμής. Μια λειτουργική Τραπεζική Ένωση η οποία συμβιβάζει τον έλεγχο, τη λήψη αποφάσεων απόφαση και τη διασφάλιση των καταθέσεων θα αποτελούσε την ελάχιστη δυνατή συνθήκη ώστε να καταστεί το αποκλίνον νομισματικό σύστημα αποτελεσματικό, κόντρα σε όλους τους οιωνούς. Θα είχε επιλύσει το πρόβλημα των κυπριακών τραπεζών. Αλλά η ευρωζώνη δε διαθέτει τραπεζική ένωση και δεν θα την έχει ούτε σε πέντε χρόνια. Η Γερμανία την απορρίπτει ολοκληρωτικά με τη δικαιολογία ότι είναι πολύ δαπανηρή για τους γερμανούς φορολογούμενους. Κατά ειρωνικό τρόπο, την απορρίπτει και η Κύπρος καθώς θα σκότωνε το εταιρικό μοντέλο της χώρας ως ένα εξωχώριο κέντρο προσέλκυσης ξένων καταθέσεων. Οποιαδήποτε μορφή τραπεζικής ένωσης προκύψει μακροπρόθεσμα θα είναι άσχετη με τη σημερινή κρίση.
Αυτό που συνέβη στην Κύπρο την περασμένη εβδομάδα δεν είναι η ουσιαστική αιτία για ότι έχει συμβεί. Αλλά είναι η τέλεια απεικόνιση του προβλήματος λήψης συλλογικών αποφάσεων εντός της ευρωζώνης. Η τελευταία κλιμάκωση ξεκίνησε με την επικίνδυνη συμφωνία για να πειραχτούν οι μη διασφαλισμένες καταθέσεις. Οι αξιωματούχοι της ευρωζώνης είναι τόσο μορφωμένοι νομικά όσο είναι αγράμματοι οικονομικά. Η τόσο αξιοθαύμαστη ιδέα τους δεν ήταν να κουρέψουν τις καταθέσεις κάτω των 100000 ευρώ αλλά απλώς να τις φορολογήσουν. Δεν κατάλαβαν ότι αθετώντας την έμφυτη υπόσχεση στην ασφάλεια των καταθέσεων, τότε βρίσκονται σε κατάσταση χρεοκοπίας και σε κίνδυνο ενός bank run.
Το κοινοβούλιο της Κύπρου είχε δίκιο που απέρριψε αυτή την τρελή συμφωνία. Αλλά η κυπριακή κυβέρνηση έκανε κατόπιν τρεις απανωτές ανοησίες. Η πρώτη ήταν η απόφαση του προέδρου Αναστασιάδη να αναζητήσει βοήθεια στη Ρωσία. Αντί να εργαστεί με τα μέλη της ευρωζώνης, εργάστηκε εναντίον τους. Ιδιαίτερα οι Γερμανοί είδαν καθαρά εχθρικά αυτή την κίνηση. Επίσης, αυτή η κίνηση ήταν αποτέλεσμα εσφαλμένης εκτίμησης γιατί οι Ρώσοι απέρριψαν την προσφορά. Η δεύτερη ήταν η απόφαση να μην έχουν δίαυλο επικοινωνίας με τους ευρωπαίους υπουργούς οικονομικών και με το Eurogroup για τρεις πολύ κρίσιμες ημέρες. Η τρίτη ήταν η απόφαση για τη δημιουργεί ενός κρατικού ταμείου αλληλεγγύης το οποίο θα χρηματοδοτούνταν με μια επιδρομή στα ασφαλιστικά ταμεία και σε άλλα κρατικά περιουσιακά στοιχεία. Την Παρασκευή η Άνγκελα Μέρκελ το απέρριψε ταχύτατα.
Ό,τι συνέβη την περασμένη εβδομάδα είναι ένα καλό παράδειγμα μη επαγγελματικής επιδίωξης στενών εθνικών συμφερόντων από τους ευρωπαίους ηγέτες, οι οποίοι απέτυχαν να υπερασπιστούν το κοινό καλό.
Ο βασικός κίνδυνος στον οποίο θέλω να δώσω έμφαση δεν είναι, εντούτοις, ο κίνδυνος ενός μεγάλου ατυχήματος. Φυσικά και μπορεί να συμβεί κάτι τέτοιο. Αλλά υποπτεύομαι ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος εδράζεται στα επαναλαμβανόμενα λάθη πολιτικής των ηγετών της ευρωζώνης. Το αποτέλεσμά τους είναι αργό αλλά σωρευτικό.
Από αυτά το πιο ζημιογόνο υπήρξε η πολιτική ασύμμετρης προσαρμογής μέσω της λιτότητας. Οι τράπεζες στην Κύπρο απέτυχαν επειδή το ελληνικό κράτος και οι ελληνικές τράπεζες απέτυχαν νωρίτερα και επειδή η ευρωζώνη πίεσε για το κούρεμα του ιδιωτικού τομέα. Στην Ιταλία η λιτότητα ήταν αυτή που μετέτρεψε την ύφεση σε έντονη οικονομική δυσπραγία. Αυτή με τη σειρά της μετέτρεψε ένα κίνημα διαμαρτυρίας ενάντια στο ευρώ και στους θεσμούς στο μεγαλύτερο κόμμα στο ιταλικό κοινοβούλιο. Υπάρχουν πολλές πιθανότητες ο Πέπε Γκρίλλο να συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία αν διεξαχθούν νέες εκλογές στην Ιταλία φέτος.
Αν η λιτότητα στο νότο είχε αντισταθμιστεί με δημοσιονομική επέκταση στο βορρά, το δημοσιονομικό αποτέλεσμα στην ευρωζώνη θα ήταν μακροοικονομικά ουδέτερο. Αλλά αφού και ο βορράς ακολούθησε πολιτικές λιτότητας η ευρωζώνη κατέληξε να έχει πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα σε περίοδο ύφεσης. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον δεν μπορεί να λειτουργήσει καμία οικονομική προσαρμογή. Χωρίς αυτή δεν θα υπάρξει λύση στην κρίση.
Έχω τη γνώμη εδώ και καιρό ότι είναι αδύνατο για χώρες όπως η Γερμανία, η Φινλανδία και η Ολλανδία να βρίσκονται στην ίδια νομισματική ένωση με χώρες όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία και η Κύπρος. Είτε θα συμφωνήσουν αυτές οι χώρες να προσαρμοστούν με πιο συμμετρικό τρόπο, πολιτικά και οικονομικά, ή αυτό το πείραμα πρέπει να τελειώσει.
Η πρόβλεψη που έκανα το Νοέμβριο του 2011, και την οποία επαναλαμβάνω σήμερα, είναι ότι θα τελειώσει κάποτε μια μέρα, αν και αυτή η μέρα μπορεί να είναι ακόμα μακριά. δεν μπορώ να αποκλείσω την πιθανότητα ότι διάφορες κυβερνήσεις θα πράξουν το σωστό, αλλά η διαχείριση της κρίσης τα τελευταία τρία χρόνια αποδεικνύει το αντίθετο.
Με την υπάρχουσα πολιτική, είναι αναγκαία η επιβολή ισχύος ώστε να συνεχίσει να αντιτίθεται στα συμφέροντα των ανθρώπων. Δε χρειάζεται να είσαι ευρωσκεπτικιστής για να συμπεράνεις ότι η νομισματική ένωση αυτού του είδους είναι βαθειά ανήθικη.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου