Ο ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΠΕΠΕΡΑΣΜΕΝΟΥ - Του ΕΥΤΥΧΗ ΜΠΙΤΣΑΚΗ

http://iskra.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=12099:kommoynismos-peperasmenou&catid=54:anpolitiki&Itemid=284

Το κείμενο που ακολουθεί αποτελεί τμήμα κεφαλαίου

από το υπό έκδοση βιβλίο του Ευτύχη Μπιτσάκη

με τίτλο «Ανθρώπινη φύση. Για τον κομμουνισμό

του πεπερασμένου», το οποίο θα κυκλοφορήσει

τέλη Μαΐου από τις εκδόσεις Τόπος.

Σοσιαλισμός: Ο καθένας κατά τις ικανότητές του. Στον καθένα ανάλογα με την προσφορά του. Εδώ, κατά τον Μαρξ, ισχύει το αστικό δίκαιο. Κομμουνισμός: Από τον καθένα ανάλογα με τις ικανότητές του. Στον καθένα ανάλογα με τις ανάγκες του. Πώς μπορεί να γίνει αυτό; Όταν «με την ολόπλευρη ανάπτυξη των ατόμων θα έχουν αναπτυχθεί και οι παραγωγικές δυνάμεις και θα αναβλύζουν πιο άφθονα οι πηγές του κοινωνικού πλούτου» (Μαρξ). Τότε η ανθρωπότητα θα έχει περάσει «από το βασίλειο της ανάγκης στο βασίλειο της ελευθερίας».
Χάρη στην επιστήμη και την επιστημονική τεχνολογία, ο καπιταλισμός ανέπτυξε τις παραγωγικές δυνάμεις με πράγματι επαναστατικό τρόπο. Αλλά η ανάπτυξη συνοδεύτηκε από τη γέννηση του νεότερου προλεταριάτου, και τις ωδίνες που συνόδευαν την εμφάνιση αυτής της τάξης στο ιστορικό προσκήνιο. Η βαρβαρότητα της αναδυόμενης κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας συνοδεύτηκε από εξεγέρσεις, επαναστάσεις, κινήματα, ουτοπικά σχεδιάσματα, από το κίνημα του ρομαντισμού κ.λπ.
Σήμερα, εποχή πρωτοφανούς τεχνολογικής ανάπτυξης, οι αντινομίες της κεφαλαιοκρατικής προόδου έχουν φθάσει σε παροξυσμό. Πολλοί σήμερα, νοσταλγοί ενός εξιδανικευμένου παρελθόντος, μιλούν για επιστροφή στις ρίζες (κυρίως τις πολιτισμικές αλλά και γενικότερα). Μια τέτοια επιστροφή σε προκαπιταλιστικές μορφές κοινωνικής συμβίωσης αποτελεί ουτοπία. Μπορούμε όμως να απαλλαγούμε από τον εξουθενωτικό αστικό καταμερισμό εργασίας; Από τους γραφειοκρατικούς μηχανισμούς; Πώς θα ήταν δυνατόν να αποφύγουμε τη σπατάλη και τελικά την εξάντληση των φυσικών αποθεμάτων, τη μόλυνση του πλανήτη, τις μεγαλουπόλεις της νέας φτώχειας, της μοναξιάς και του καθημερινού άγχους;
Ας δούμε αν ο Μαρξ πρότεινε κάποια λύση με βάση την εποχή του, που οι οπαδοί την έθαψαν ή καν δεν την ανακάλυψαν.

Ο ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΡΓΑΣΙΜΗΣ ΜΕΡΑΣ

Υλική αφθονία. Βασίλειο της Ελευθερίας. Αλλά: «Το βασίλειο της ελευθερίας αρχίζει μόνον εκεί όπου η εργασία δεν γίνεται από ανάγκη και από εξωτερική συγκυρία. Από τη φύση της, λοιπόν, τοποθετείται πέρα από τη σφαίρα της καθαυτό υλικής παραγωγής. Όπως ο πρωτόγονος άνθρωπος έπρεπε να αγωνίζεται ενάντια στη φύση για να ικανοποιεί τις ανάγκες του, να διατηρείται στη ζωή και να αναπαράγεται, παρόμοια ο πολιτισμένος άνθρωπος είναι επίσης αναγκασμένος να κάνει το ίδιο, όποια και να είναι η δομή της κοινωνίας και ο τρόπος παραγωγής. Με την ανάπτυξη επεκτείνεται επίσης η φυσική αναγκαιότητα, επειδή οι ανάγκες αυξάνονται. Την ίδια στιγμή όμως διευρύνονται οι παραγωγικές δυνάμεις για να τις ικανοποιήσουν. Σε αυτή την περιοχή, η μόνη δυνατή ελευθερία είναι: ο κοινωνικός άνθρωπος, οι συνεταιρισμένοι παραγωγοί, να ρυθμίζουν ορθολογικά τις ανταλλαγές τους με τη φύση, την οποία ελέγχουν από κοινού, αντί να κυριαρχούνται από την τυφλή δύναμή της, και να πραγματοποιούν αυτές τις ανταλλαγές δαπανώντας το ελάχιστο των δυνάμεών τους και σε συνθήκες περισσότερο αντάξιες και περισσότερο σύμφωνες με την ανθρώπινη φύση τους. Αλλά αυτή η δραστηριότητα θα αποτελεί πάντα το βασίλειο της ανάγκης. Πέρα από εκεί αρχίζει η ανάπτυξη των ανθρώπινων δυνάμεων ως αυτοσκοπός, το πραγματικό βασίλειο της ελευθερίας, που δεν μπορεί να ανθήσει παρά μόνο θεμελιωμένο στο άλλο βασίλειο, στη βάση της αναγκαιότητας. Ουσιαστικός όρος αυτής της άνθησης, είναι ο περιορισμός της εργάσιμης ημέρας»1.

ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟΣ:Η ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΥΠΑΡΧΟΥΣΑΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ

Περιορισμός της εργάσιμης ημέρας. Περιορισμός, κατά το δυνατόν, του αστικού καταμερισμού εργασίας. Κοινή προσπάθεια. Συλλογικότητα. Αλλά τι θα γίνει με τις απάνθρωπες μεγαλουπόλεις; Με την προϊούσα εξάντληση των φυσικών αποθεμάτων; Με την καταστροφή τεράστιων ενεργειακών αποθεμάτων για τη μεταφορά εμπορευμάτων από τη μια άκρη του πλανήτη μέχρι την άλλη; Τι θα γίνει συνολικά με τον σύγχρονο άνθρωπο, που ζει τη «μολυσμένη ανάσα του πολιτισμού»; (Μαρξ)
«Ανάγκα και θεοί πείθονται». Αυτό ισχύει και στην πορεία προς την κομμουνιστική κοινωνία, και στον κομμουνισμό. Χωρίς την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, η φτώχεια θα γενικευθεί. Θα ξαναρχίσει ο αγώνας για τα αναγκαία, και μοιραία θα ξαναπέφταμε στην ίδια κοπριά2.
Συνεπώς: «Ο κομμουνισμός δεν είναι για εμάς ούτε κατάσταση που πρέπει να δημιουργηθεί ούτε ένα ιδανικό με το οποίο πρέπει να ρυθμιστεί η πραγματικότητα. Ονομάζουμε κομμουνισμό την πραγματική κίνηση, η οποία καταργεί την υπάρχουσα κατάσταση»3. Αρκεί μόνο η κατάργηση της υπάρχουσας κατάστασης; Και τι θα υπάρξει στη θέση της;
Πώς θα είναι δυνατόν να έχουμε ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων, ανάπτυξη των αναγκών και ταυτόχρονα απαλλαγή από τις καταστροφικές συνέπειες του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής (καταμερισμό εργασίας, σπατάλη πρώτων υλών, μεγαλουπόλεις κ.λπ.); Ας αφήσουμε τον επαναστατικό βερμπαλισμό και ας επιχειρήσουμε μιαν απάντηση.
Έχουμε σημειώσει τις θετικές κρίσεις και του Μαρξ και του Ένγκελς για τη φυλετική κοινωνία, και ειδικά για την κοινωνία των Ινδιάνων. Επιστροφή λοιπόν στις πρωτόγονες κοινότητες;

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΚΟΙΝΟΤΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ

Τι λέει επ' αυτού ο Μαρξ; «Η αγροτική κοινότητα αποτελεί παντού τον νεότερο τύπο του αρχαϊκού κοινωνικού σχηματισμού και γι' αυτό τον λόγο εμφανίζεται στην ιστορική ανάπτυξη της αρχαίας και της δυτικής Ευρώπης η περίοδος της αγροτικής κοινότητας, ως μεταβατική περίοδος από την κοινοτική στην ατομική ιδιοκτησία». Πώς κρίνει ο Μαρξ την αγροτική κοινότητα; «Η νέα κοινότητα που εισάχθηκε από τους αρχαίους Γερμανούς σε όλες τις κατακτημένες χώρες καθ' όλη τη διάρκεια του Μεσαίωνα, έγινε το μοναδικό καταφύγιο της ελευθερίας και του λαϊκού βίου».
Σήμερα που η κρίση του καπιταλισμού είναι παγκόσμια και απειλεί την επιβίωση της ανθρωπότητας, μήπως θα έπρεπε να επιστρέψουμε στις αρχαϊκές κοινότητες, επωφελούμενοι από τη σύγχρονη τεχνολογία; Ιδού η γνώμη του Μαρξ: «Η κεφαλαιοκρατική κρίση θα λήξει μόνο με την κατάργηση της κεφαλαιοκρατίας, με την επιστροφή των σύγχρονων κοινωνιών στον "αρχαϊκό" τύπο της κοινοτικής ιδιοκτησίας». [...] Το νέο σύστημα, στο οποίο τείνει η σύγχρονη κοινωνία, «θα είναι η αναβίωση του αρχαϊκού τύπου κοινωνίας σε μια ανώτερη μορφή». Δηλαδή κρατάμε το στοιχείο της κοινοκτημοσύνης, της συνεργασίας και της αλληλεγγύης, στο πλαίσιο μιας κοινοκτημονικής συμβίωσης σε ανώτερο επίπεδο. Οι ταξικές κοινωνίες, και ειδικά ο καπιταλισμός, ήταν η άρνηση της πρωτόγονης κοινοκτημοσύνης. Ο κομμουνισμός θα είναι η άρνηση της άρνησης: μια νέα, ανώτερη μορφή κοινοτικού βίου4.
«Σε μια ανώτερη μορφή»: Δηλαδή, με την αξιοποίηση των κατακτήσεων των επιστημών και της τεχνολογίας από σύγχρονες κοινότητες, όπου η πολλαπλότητα των απασχολήσεων θα μειώνει τον αυστηρό καταμερισμό εργασίας, η παραγωγή κατά το δυνατόν σε τοπική κλίμακα υλικών αγαθών θα αξιοποιεί τις τοπικές ιδιομορφίες, οι μεταφορές προϊόντων θα μειωθούν και μαζί με αυτό η ενεργειακή σπατάλη. Επιπλέον και προπαντός: θα αρθεί ο ταξικός ανταγωνισμός στο πλαίσιο της συλλογικής προσπάθειας. Η πολλαπλότητα παραγωγής προϊόντων σε τοπική κλίμακα δεν θα σημάνει την άρνηση κεντρικού σχεδιασμού. Η σημερινή τεχνολογία (πληροφορική κ.λπ.) δίνει τη δυνατότητα δημοκρατικού συντονισμού του τοπικού με το κοινωνικό, στο πλαίσιο της κομμουνιστικής κοινωνίας.
Ωραία μεν, δύσκολα δε! Για να επιστρέψει η ανθρωπότητα εκεί όπου ξεκίνησε αλλά με άλλα μέσα, θα χρειαστούν χρόνια, μέσα, μόχθος και συλλογική ανθρώπινη ευρηματικότητα.

Η ΑΡΣΗ ΤΗΣ ΑΝΤΙΘΕΣΗΣ ΠΟΛΗΣ-ΥΠΑΙΘΡΟΥ

Και οι πόλεις του καπιταλισμού των εκατομμυρίων μοναχικών ανθρώπινων υπάρξεων;
Αυτή είναι εκ των πραγμάτων η καταστροφή των προσωπικών σχέσεων και της συλλογικής αλληλεγγύης. Επανερχόμαστε στην άποψη του Ένγκελς, στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί. Ο καπιταλισμός όξυνε στο έπακρο την αντίθεση πόληςυπαίθρου. Λύση; Κατά τον Ένγκελς, «η άρση της αντίθεσης της πόλης και της υπαίθρου δεν είναι μόνο δυνατή. Έχει γίνει άμεση αναγκαιότητα της βιομηχανικής παραγωγής, όπως επίσης έγινε ανάγκη της αγροτικής παραγωγής και επιπλέον της αγοράς και της δημόσιας υγείας. Μόνο με τη συγχώνευση της πόλης και της υπαίθρου είναι δυνατόν να εξαλειφθεί η μόλυνση του αέρα, του νερού και του εδάφους. Ο χωρισμός αυτός και μόνο μπορεί να φέρει τις μάζες που σήμερα μαραίνονται μέσα στις πόλεις, στο σημείο όπου η κοπριά τους θα χρησιμεύει για να παράγει δέντρα αντί να προκαλεί ασθένειες». Και στη συνέχεια: «Η κατάργηση του διαχωρισμού της πόλης και της υπαίθρου δεν είναι συνεπώς ουτοπία, έστω και αν έχει ως προϋπόθεση την κατά το δυνατόν με μεγαλύτερη ισότητα κατανομή της μεγάλης βιομηχανίας σε ολόκληρη τη χώρα. Βέβαια, ο πολιτισμός μας άφησε με τις μεγάλες πόλεις μια κληρονομιά που θα χρειαστεί πολύς χρόνος και μόχθος για να την εξαλείψουμε»5. Σε άλλο σημείο ο Ένγκελς αναφέρεται στις μεγαλουπόλεις του καπιταλισμού, που θα μείνουν κάποτε έρημα μνημεία μιας βάρβαρης εποχής.
Τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Ρωσία, υπήρχαν μέχρι και τα νεότερα χρόνια κατάλοιπα προκαπιταλιστικών σχέσεων ιδιοκτησίας. Η ομπιστσίνα ήταν μορφή παμπάλαιας κοινοκτημοσύνης της γης. Σχετικά με αυτό γράφει ο Ένγκελς: «Μπορεί άραγε η ρωσική ομπιστσίνα, αυτή η σε μεγάλο βαθμό υπονομευμένη μορφή της παμπάλαιας κοινοκτημοσύνης της γης, να περάσει κατευθείαν στην ανώτερη, κομμουνιστική μορφή της κοινής γαιοκτησίας; Ή, αντίθετα, θα πρέπει να διατρέξει πρώτα την ίδια την πορεία διάλυσης που χαρακτηρίζει την ιστορική εξέλιξη της Δύσης; Αν η ρωσική επανάσταση αποτελέσει το σύνθημα για μια προλεταριακή επανάσταση στη Δύση, έτσι που οι δύο μαζί να συμπληρώνουν η μία την άλλη, τότε η τωρινή κοινή ιδιοκτησία της γης μπορεί να χρησιμεύσει ως αφετηρία για μια κομμουνιστική εξέλιξη»6.

ΑΠΛΟΪΚΗ Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΙΚΗΣ ΕΞΕΛΙΞΗΣ

Αυτά έγραφε ο Ένγκελς το 1882. Τα γεγονότα εξελίχθηκαν διαφορετικά, αλλά οι απόψεις του Μαρξ και του Ένγκελς διατηρούν και σήμερα την αξία τους. Ανάγκη συνεπώς να τις μελετήσουμε στο φως της σημερινής πραγματικότητας.
Ας το συζητήσουμε.
Σε εκλαϊκευμένα κείμενα και την καθημερινή συζήτηση, αλλά και σε επίσημα «ντοκουμέντα», έχει κυριαρχήσει μια απλοϊκή, δήθεν μαρξιστική γραμμική αντίληψη της κοινωνικής εξέλιξης:πρωτόγονος κομμουνισμός (φυλετική κοινωνία) δουλοκτησία, φεουδαρχία, καπιταλισμός, κομμουνισμός. Αυτή η πορεία ανταποκρίνεται σε ένα γενικό, αφηρημένο επίπεδο της ιστορικής κίνησης. Αλλά πιο συγκεκριμένη μελέτη της ιστορίας και των κειμένων των κλασικών του μαρξισμού αναδεικνύει μια πιο σύνθετη εικόνα.
Καταρχήν, ποτέ και πουθενά δεν υπήρξε καθαρός τρόπος παραγωγής. Κατάλοιπα παλαιών τρόπων παρέμειναν ως δευτερεύοντα στοιχεία στο νέο τρόπο παραγωγής. Η έκφραση κυρίαρχος τρόπος παραγωγής αντιστοιχεί περισσότερο στην πραγματική κοινωνική εξέλιξη.
Στην ιστορία είναι ουσιαστικός ο ρόλος του συμπτωματικού και του τυχαίου7. Γι' αυτό, όπως έχουμε τονίσει, κάθε κοινωνία συνιστά ένα ανοικτό πεδίο δυνατοτήτων. Οι νόμοι ενυπάρχουν ως τάσεις. Ποια από τις δυνατές τάσεις θα πραγματοποιηθεί, εξαρτάται και από εξωτερικούς και τυχαίους παράγοντες, αλλά και προπαντός από τη δράση του υποκειμενικού παράγοντα. Η φαταλιστική αντίληψη της ιστορίας είναι ξένη προς το μαρξισμό. Κάθε κοινωνικός σχηματισμός έχει τις δικές του ιδιομορφίες, και έστω και αν η γενική πορεία της αστικής κοινωνίας τείνει προς τον κομμουνισμό, ιδιομορφίες, συμπτωματικοί και υποκειμενικοί παράγοντες θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε κάτι που ίσως «κανείς να μην το θέλησε» (Ένγκελς).
Τα προηγούμενα δεν συνεπάγονται κάποια μορφή αγνωστικισμού ως προς την κίνηση της ιστορίας. Θέλουν να τονίσουν ότι το γενικόαφηρημένο δεν πραγματοποιείται ποτέ σε καθαρή μορφή και ότι, συνεπώς, η κοινωνική πρωτοπορία, οργανικοί διανοούμενοι και ηγεσίες πρέπει πάντα να θυμούνται το λενιστικό: «συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης». Όπως τονίζει ο γάλλος φιλόσοφος Yvon Quiniou, «πρέπει να σκεπτόμαστε ένα δημοκρατικό κομμουνισμό, σύγχρονο και ευφυή, ο οποίος δεν θα ήταν μόνο μια ιστορική αναγκαιότητα (θεμελιωμένη στην ανάλυση των αντινομιών της πραγματικότητας) ή μια ηθική υποχρέωση (θεμελιωμένη στην επιλογή μιας χειραφετημένης ανθρωπότητας), αλλά ένας συλλογικός στόχος επιθυμίας, συμφιλιωμένος με τις περισσότερο πλήρεις μορφές της ζωής»8.
Αισιοδοξία; Ρεαλισμός: Ας μην ξεχνάμε ότι τα χημικά και τα πυρηνικά εργοστάσια είναι εξίσου βλαβερά και επικίνδυνα τόσο στην αστική όσο και στην κομμουνιστική κοινωνία. Ότι τα φυσικά αποθέματα και με την πιο οικονομική διαχείριση θα μειώνονται. Ότι οι μεταλλωρύχοι θα κατεβαίνουν όλο και πιο βαθιά στα έγκατα της γης αναζητώντας βαθύτερα στρώματα μεταλλευμάτων. Ότι το πρόβλημα του νερού είναι ήδη αιτία εντάσεων και πιθανών πολέμων. Ότι ο κεντρικός σχεδιασμός, έστω και με την πληροφορική, μπορεί να οδηγήσει στην ανάπτυξη μιας νέας γραφειοκρατίας. Βρεθήκαμε –προϊόν της αναγκαιότητας και του τυχαίου που διέπουν τους νόμους της φύσης– στην επιφάνεια ενός μικρού πλανήτη, πάνω σε μια στερεή κρούστα που περιέχει, σε ρευστή, πυρακτωμένη μορφή, μέταλλα και άλλα χημικά στοιχεία. Το «θαύμα» της προέλευσής μας έχει εξηγηθεί9. Και το μέλλον;
Ποιο θα μπορούσε να είναι το μέλλον αυτού του παράξενου όντος, που απέκτησε «πνεύμα και ανεμόεν φρόνημα», που έφθασε στα άστρα, και που κινδυνεύει να αυτοκαταστραφεί με τα δικά του δημιουργήματα; Το μέλλον εξαρτάται από εμάς: Και η μόνη ορατή και εφικτή διέξοδος είναι ο κομμουνισμός. Η συναδέλφωση των ατόμων κάθε έθνους και η συναδέλφωση των εθνών, μέσα από την πάλη για την ανατροπή του καπιταλισμού, που θα περιλαμβάνει, εκτός από το ταξικό στοιχείο, και το στοιχείο ενός διεθνικού πατριωτισμού.
Η μεταμοντέρνα αντίληψη της ιστορίας θεωρεί το έθνος κατασκευή. Είναι γεγονός ότι τα έθνη συγκροτήθηκαν μαζί με τη διεύρυνση της αγοράς, με μια διαδικασία μεταναστεύσεων και επιμειξιών, πολέμων και συνθηκών, όπου κυριαρχούσε το δίκαιο του ισχυροτέρου, ή το δίκαιο των πιο ισχυρών κρατών που καθόριζαν τα σύνορα και τις τύχες των λαών.
Κατά τους ιδεολόγους του καπιταλισμού, η έννοια του έθνους είναι ξεπερασμένη. Αλλά οι ρίζες του έθνους ανιχνεύονται βαθιά, στις πρωτόγονες φυλετικές κοινωνίες, όπου, στην πορεία του χρόνου, διαμορφώνονταν λαοί, εθνότητες με πραγματικά ή φανταστικά στοιχεία κοινής καταγωγής, κοινούς θεούς, κοινή γλώσσα, ήθη και έθιμα. Τα σημερινά έθνη είναι η αποκρυστάλλωση όλων αυτών των παραγόντων. Και οι ιδεολόγοι του καπιταλισμού; Αυτοί μπορούν να κατασκευάζουν θεωρίες. Αλλά οι πόλεμοι της Νέας Τάξης, όπως και οι απελευθερωτικοί αγώνες υποτελών εθνών (Κούρδων, Βάσκων κ.λπ.), αποδεικνύουν την αντοχή της έννοιας του έθνους. Ο κομμουνισμός δεν θα σημάνει τη διάλυση των εθνών, αλλά τη συνεργασία τους για έναν ανώτερο διεθνικό πολιτισμό, με την αλληλεπίδραση και την αμοιβαία αφομοίωση των δημιουργικών στοιχείων που διαμορφώθηκαν στη μακρά και οδυνηρή πορεία της ανθρωπότητας.

Σημειώσεις

1. K. Marx, «Le Capital», ό.π., III, III, σ. 198.
2. Κ. Marx F. Engels, «L'Ideologie Allemande», ό.π., σ. 6364.
3. Στο ίδιο, σ. 64.
4. Προσχέδιο του Μαρξ, για μια απάντηση στη Βέρα Ζάσουλτς, μτφρ. Θ. Γκιούρας, «Ουτοπία», 94, Μάρτ.Απρ. 2011, σ. 187. Επίσης Θ. Γκιούρας, «Απλώς δεν θα έπρεπε κανείς να τρομάζει πολύ με τη λέξη "αρχαϊκός"», στο ίδιο, σ. 207227.
5. F. Engels, «AntiDuhring», ό.π., σ. 333334.
6. F. Engels, πρόλογος στο «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», ό.π., σ. 12.
7. Του αντικειμενικά συμπτωματικού και του αντικειμενικά τυχαίου. Επειδή τόσο το συμπτωματικό όσο και το τυχαίο είναι το τελικό προϊόν της σύμπτωσης αιτιοκρατικών αλυσίδων. Ο όρος «νόμοι του τυχαίου» ουσιαστικοποιεί το στοιχείο της αντικειμενικότητας, τόσο στη φύση όσο και στην κοινωνία.
8. Y. Quiniou, «Figures de la diraison politique», Ed. Cime, 1995, σ. 51.
9. Ε. Μπιτσάκη, «Η Ύλη και το Πνεύμα», ό.π., κυρίως τα τρία τελευταία κεφάλαια.

ΠΗΓΗ: ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ "ΕΠΟΧΗ" (19/5/13)

Δευτέρα 20 Μαίου 2013

Σκάνδαλο εκατομμυρίων λιρών συγκλονίζει την Google

http://www.periodista.gr/index.php/world/item/3523-%CF%83%CE%BA%CE%AC%CE%BD%CE%B4%CE%B1%CE%BB%CE%BF-%CE%B5%CE%BA%CE%B1%CF%84%CE%BF%CE%BC%CE%BC%CF%85%CF%81%CE%AF%CF%89%CE%BD-%CE%BB%CE%B9%CF%81%CF%8E%CE%BD-%CF%83%CF%85%CE%B3%CE%BA%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%B6%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B7%CE%BD-google

Google

“ Αποκαλύψεις εκ των έσω ”

Αντιμέτωπη με νέο σκάνδαλο είναι η Google κι αυτή τη φορά τις πληροφορίες δίνει πρώην "άνθρωπός της", που υποστηρίζει ότι περιήλθαν σε γνώση του αυτού του είδους τακτικές, που εφαρμόζονταν γιαπερισσότερο από 10 χρόνια και την "γλίτωσαν" από την καταβολή φόρων εκατοντάδων εκατομμυρίων λιρών.

Ο 34χρονος Barney Jones, πρώην εργαζόμενος στην Google στη Βρετανία, αποκάλυψε ότι η εταιρεία απέφευγε να πληρώνει φόρους στη χώρα, χρησιμοποιώντας τα γραφεία της στο Δουβλίνο για να "κλείνει" τις συμφωνίες της.

Ο Jones απασχολήθηκε στην Google για τέσσερα χρόνια, έως το 2006. Μάλιστα, δηλώνει έτοιμος να παραδώσει στις αρχές, αρχεία και περισσότερα από 100.000 emails και έγγραφα, που επιβεβαιώνουν τους ισχυρισμούς του. Η Google δεν δέχθηκε προς το παρόν να σχολιάσει τους ισχυρισμούς του Jones.

Δείτε το video που ακολουθεί:

ΠΗΓΗ: news247.gr

Google Faces Tax Avoidance Claims από depy6

ΜΝΗΜΕΙΟ ΡΑΤΣΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗΣ ΔΟΥΛΕΜΠΟΡΩΝ ΤΟ …ΑΝΤΙΡΑΤΣΙΣΤΙΚΟ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΟ (ΔΕΙΤΕ ΤΟ).

http://olympia.gr/2013/05/21/%CE%BC%CE%BD%CE%B7%CE%BC%CE%B5%CE%B9%CE%BF-%CF%81%CE%B1%CF%84%CF%83%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%85%CF%80%CE%B5%CF%81%CE%B1%CF%83%CF%80%CE%B9%CF%83%CE%B7%CF%83-%CE%B4%CE%BF/

ΣΥΓΚΑΛΥΨΗ ΤΩΝ ΔΟΛΟΦΟΝΩΝ ΚΑΙ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΤΩΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΩΝ – ΝΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ ΜΑΣ.

ΑΣΥΛΙΑ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΝ ΔΟΛΟΦΟΝΕΙ ΤΟΝ ΜΕΤΑΝΑΣΤΗ, ΚΟΛΑΦΟΣ ΓΙΑ ΟΠΟΙΟΝ ΤΟΝ “ΣΤΡΑΒΟΚΟΙΤΑΞΕΙ”.

Προκαλεί μεγάλες απορίες για το ποιούς ακριβώς θέλει να προστατεύσει. Ποιοί ακριβώς είναι οι “κακοί”. Τι πολίτευμα έχει η χώρα. Εάν υπάρχει ακόμα δημοκρατία ή μειοψηφική φεουδαρχία. Ο οίστρος όμως που επιδεικνύουν ορισμένοι πολιτικοί για να “περάσει” ντε και καλά, μάλλον θα πρέπει να δημιουργήσει καχυποψία και στον πιό καλοπροαίρετο παρατηρητή. Ποιούς στα αλήθεια εξυπηρετεί αυτό το νομοσχέδιο;

Η φρικτότερη μορφή εγκλήματος κατά της ανθρωπότητας και των μεταναστών, είναι το δουλεμπόριο. Η Ελλάδα δυστυχώς έχει γίνει θέατρο μίας άνευ προηγουμένου ανθρωπιστικής καταστροφής με την ύποπτη ανοχή του κράτους, των κομμάτων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Δεκάδες χιλιάδες μετανάστες και πρόσφυγες έχουν δολοφονηθεί από ρατσιστές δουλεμπόρους, οι οποίοι εκτός από το προφανές των δισεκατομμυριών Ευρώ εσόδων, έχουν βρει και “ιδεολογικό” άλλοθι μέσα από “ιερά βιβλία” που προβλέπουν την δουλεία, την εκμετάλλευση, τον βιασμό αιχμαλώτων.

Γι’ αυτή την θηριωδία που ήδη συμβαίνει, δεν είναι κάποιο “υποθετικό” σενάριο, δεν υπάρχει καμμία μέριμνα, καμμία αναφορά. Για τις χιλιάδες παιδιών στον πάτο του Αιγαίου, για τους εκατοντάδες χιλιάδες μετανάστες που ζουν και δολοφονούνται υπό καθεστώς δουλείας από αφεντικά και πραίτωρες, δεν υπάρχει ούτε μία λέξη.

Όλο το “ζουμί” βρίσκεται στο άρθρο 7 του νομοσχεδίου. Για παράδειγμα, ένας Έλληνας ανθρωπιστής, βλέπει τον Πακιστανό ισλαμιστή να μαχαιρώνει εργάτη από το Μπανγκλαντές, τον οποίον ο ίδιος τον έχει “πουλήσει” στο ντόπιο αφεντικό. Εάν τον εμποδίσει, αυτομάτως το μαντρόσκυλο του δουλοκτήτη, έχει τα δικαιώματα που βλέπετε. Εάν όπως είθιστε (και στην περίπτωση της Μανωλάδας) ο δουλοκτήτης είναι προοδευτικός ή -ακόμα χειρότερα- χρηματοδότης κάποιας “αντιρατσιστικής” ΜΚΟ, τότε ο Έλληνας ανθρωπιστής, θα βρεθεί αντιμέτωπος με ένα άθλιο σύστημα που θα τον εξοντώσει ηθικά και οικονομικά.

Εν κατακλείδι, με αυτό το νομοσχέδιο, κάποιος γραφικός και ανιστόρητος “νεοναζί” δεν θα μπορεί να μιλά για τους κακούς Εβραίους, θα μπορούν όμως να συνεχίσουν να τους σφάζουν οι “κατατρεγμένοι” ισλαμιστές, διαχρονικοί συνεργάτες των ναζί.

Μία παρέα από “ντόπιους” της γειτονιάς, δεν  θα μπορεί να “παρέμβει” σε ένα “ισλαμικό πολιτιστικό κέντρο” σαν αυτά που στήνει ο Καμίνης, το “κέντρο” όμως θα μπορεί ανενόχλητο να εκπαιδεύει Μουτζαχεντίν, κηρύσσοντας το μίσος κατά των απίστων, των εβραίων, των ομοφυλοφίλων και των γυναικών που κυκλοφορούν χωρίς μπούργκα.

Εν κατακλείδι, αυτό το νομοσχέδιο, δεν είναι απλά “άστοχο”. Είναι επικίνδυνο και ενδέχεται να εξυπηρετεί απολύτως σκοτεινά συμφέροντα. Αυτά που ήδη θησαυρίζουν πάνω σε κομματιασμένους μετανάστες.

View this document on Scribd

Η «συνωμοσία» της σιωπής… …και ο φόβος για το τι θα πει ο περίγυρος

http://stoxasmos-politikh.blogspot.gr/2013/05/blog-post_941.html

Ο Ελληνισμός είναι ο μόνος που μπορεί να αντισταθεί στην παγκόσμια λαίλαπα που φουντώνει με στόχο τον άνθρωπο και την ελευθερία του. Γι’ αυτό χτυπιέται με όλα τα μέσα της παγκόσμιας διαπλοκής, πολιτικά έως νομικά.
Λίγοι αντιδρούν! Οι περισσότεροι έχουν υιοθετήσει την ερμηνεία που δίνουν άλλοι· επιστήμονες και διανοούμενοι «κύρους». Ακολουθούν ιδέες που δεν καταλαβαίνουν, προκειμένου να ταιριάξουν σε μια ταυτότητα που είναι κατασκευασμένη.
Κι αυτοί που καταλαβαίνουν κάποια πράγματα, φοβούνται να μιλήσουν. Σκέφτονται τι θα πει ο περίγυρος, οι φίλοι, το επαγγελματικό περιβάλλον, οι συμφοιτητές στην σχολή. Ο φόβος κυριαρχεί στην σκέψη. Λες και όλοι συμμετέχουμε σε μία «συνωμοσία» σιωπής. Ο ένας εμποδίζει τον άλλο να εκφραστεί ελεύθερα!
Η ελευθερία λόγου είχε πρωτοδιδαχθεί από τους Έλληνες, οι οποίοι μοιράζονταν την αληθινή γνώση, έτσι ώστε σήμερα να μπορούμε να μιλάμε για παγκόσμιο πολιτισμό. Κάποιοι ισχυρίζονται χωρίς δεύτερη σκέψη, δείγμα αυτοματοποιημένης αντίληψης των πραγμάτων, πως δεν έχουμε οι σημερινοί Έλληνες σχέση με τους «ικανούς εκείνους ανθρώπους που πάτησαν κάποτε αυτά εδώ τα χώματα». ...
Και όμως έχουμε! Και τότε η πλειοψηφία σιωπούσε όταν καταδίκαζαν τον Σωκράτη σε θάνατο, όταν εξοστράκιζαν τον Αριστείδη ή όταν φυλάκιζαν τον Μιλτιάδη. Λίγοι τολμούσαν να μιλήσουν και τότε.
Σήμερα η «ταμπέλα» παραμονεύει για όποιον θελήσει να εκφραστεί υπέρ της πραγματικής προσφοράς και ιδιοσυγκρασίας των Ελλήνων. Έτσι πολλοί αναγκάζονται να σιωπούν εμπρός στην προπαγάνδα. Να είναι «φιλήσυχοι πολίτες», για να μην τους ενοχλεί κανείς.
Να, όμως που έρχεται η ώρα να πειραχτούν και οι «φιλήσυχοι». Η μπόρα θα ξεσπάσει για όλους.
 Η τεχνητή ασφάλεια, την οποία το σύστημα εδώ και χρόνια παρέχει, θα εκλείψει. Τότε τι θα προκύψει;
«Θαρσείν χρη τάχ” αύριον έσετ” άμεινον», έλεγε ο Θεόκριτος. «Πρέπει να έχουμε θάρρος, γιατί ίσως αύριο να είναι καλύτερα».
Μην φοβάστε και μην σιωπάτε συνεχώς. Ας γίνουμε το αύριο για να έχει αξία το σήμερα.
 Η ανελευθερία είναι επιλογή!
Από αυτήν τρέφεται ο φόβος.
Η «συνωμοσία» της σιωπής πρέπει να σπάσει και ο «φιλήσυχος» να γίνει επιτέλους «ανήσυχος». Τότε η ζωή θα αποκτήσει πραγματικό ενδιαφέρον. 
Δοκιμάστε το…

ΠΥΓΜΗ.gr

==========================

Οι Γερμανοί κατηγορούν την Μέρκελ επειδή πάτωσαν… στην Eurovision!!!

http://www.antinews.gr/2013/05/21/216406/

Μπορεί να θεωρούταν φαβορί, αλλά τελικά η Γερμανία κατέλαβε την 21^η θέση (από τις 26) στο Διαγωνισμό Τραγουδιού της Eurovision. Και τώρα οι Γερμανοί  κατηγορούν γι’ αυτό τη σκληρή στάση της Άνγκελα Μέρκελ στην κρίση της ευρωζώνης –όχι άδικα, αν σκεφτεί κανείς ότι οι 34 από τις 39 χώρες δεν την ψήφισαν. Τους 18 βαθμούς πάντως τους πήρε από την Αυστρία, το Ισραήλ, την Ισπανία, την Αλβανία και την Ελβετία.
«Υπάρχει προφανώς μια πολιτική κατάσταση που πρέπει να λάβουμε υπόψη» σχολίασε ο υπεύθυνος προγράμματος του γερμανικού τηλεοπτικού δικτύου ARD, Thomas Schreiber. «Αλλά όλοι πρέπει να γνωρίζουν ότι δεν κρίθηκαν απλά οι Cascada πάνω στη σκηνή, αλλά όλη η Γερμανία». Για την ιστορία, το διαγωνισμό κέρδισε η Emmelie de Forest εκ Δανίας.

http://www.reuters.com/article/2013/05/19/us-eurovision-germany-idUSBRE94I06S20130519

ΛΑΟΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΦΕΤΟΣ ΣΤΟΝ ΠΑΝΗΓΥΡΙΚΟ ΕΟΡΤΑΣΜΟ ΤΟΥ ΤΑΞΙΑΡΧΗ ΜΑΝΤΑΜΑΔΟΥ ΣΤΗ ΜΥΤΙΛΗΝΗ! ΔΕΙΤΕ ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ!

http://hellas-orthodoxy.blogspot.gr

(φωτογραφίες πανηγύρι Ταξιάρχη 2013: Ευστράτιος Βαχτσαβάνης - Μαντάμαδος Φωτογραφίσεις Βιντεοσκοπήσεις)

Και φέτος εκατοντάδες πιστοί από τη Μυτιλήνη  και από τα χωριά της Λέσβου  ξεκίνησαν με τα πόδια με προορισμό τον Μανταμάδο για να εκπληρώσουν το τάμα τους στον Ταξιάρχη. Πραγματική λαοθάλασσα  για άλλη μια χρονιά στο πανηγύρι του Ταξιάρχη.  Μεγάλος και ο αριθμός των επισκεπτών  εκτός Λέσβου που ήρθαν στο νησί μας για να εκπληρώσουν το τάμα τους. 

ΔΕΙΤΕ ΚΙ ΑΛΛΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ

Το πανηγύρι του Ταξιάρχη γίνεται την Κυριακή των Μυροφόρων (14 μέρες μετά το Πάσχα) και η μεγάλη θρησκευτική λαμπρότητα προσελκύει πλήθος πιστών.

Το Πανηγύρι συνδέεται και με το αρχαιολατρικό έθιμο της ζωοθυσίας. Το ζώο σφάζεται αφού ευλογηθεί απ' τον παπά, πράο, χωρίς να προβάλλει καμία αντίσταση.

Πασίγνωστος είναι ο Μανταμάδος για το μεγάλο προσκύνημα του Ταξιάρχη του. Η εκκλησία του Αγίου βρίσκεται σε μικρή απόσταση απ' το χωριό, σ' ένα ανοιχτό, ολόφωτο χώρο από ελιές και πεύκα. Ο αρχικός ναός χτίστηκε πριν από το 1700. Το 1879 ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων. Το εικόνισμα του Αγίου είναι ανάγλυφο, κατασκευασμένο από άγνωστο υλικό. Ο θρύλος αναφέρει ότι το φιλοτέχνησε ένας μοναχός, από πηλό και αίμα. Στην περιοχή υπήρχε παλιό μοναστήρι. Σε μια επιδρομή τους Σαρακηνοί πειρατές έσφαξαν τους μοναχούς. Γλίτωσε μονάχα ένας που είχε σκαρφαλώσει στη στέγη. Οι Αγαρηνοί τον κυνήγησαν. Αλλά όταν τον πλησίασαν είδαν μπροστά τους να έρχεται μια μανιασμένη θάλασσα που απειλούσε να τους καταπιεί. Τρομαγμένοι άφησαν τον καλόγερο και έφυγαν. Ο μοναχός, που απέδωσε τη σωτηρία του στον Ταξιάρχη, μάζεψε πηλό και με το αίμα των σκοτωμένων συνάδελφων του έφτιαξε το εικόνισμα του Αγίου.

Ο Ταξιάρχης είναι ο προστάτης Άγιος της περιοχής αλλά και όλης της Λέσβου. Ιδιαίτερα τον σεβόταν οι Τούρκοι για τα πολλαπλά του θαύματα. Φορούσε σιδερένια παπούτσια και έτρεχε παντού να προστατεύσει τους χριστιανούς. Η μορφή του εβένινου εικονίσματος πείθει ότι είναι έργο μιας φλογερής πίστης, ενός απλού ανθρώπου. Το σκοτεινό πρόσωπο είναι γεμάτο δύναμη καθώς προβάλλει μέσα απ' το αστραφτερό ασημένιο πλαίσιο. Ο Ταξιάρχης του Μανταμάδου είναι το μοναδικό ανάγλυφο, εικόνισμα της Λέσβου. Ακόμα και σήμερα οι προσκυνητές τρέφουν ανάμεικτα συναισθήματα για αυτή τη μοναδική εικόνα. Άλλοτε αντικρίζουν το πρόσωπο του Αγίου πολύ άγριο και απόμακρο και άλλοτε πολύ ήρεμο και οικείο, πιστεύοντας ό,τι κατά αυτό τον τρόπο ο Άγιος προσπαθεί να τους περάσει διάφορα μηνύματα.

Στην εκκλησία του Αγίου φυλάγεται, σαν εθνικό και θρησκευτικό κειμήλιο, ο αρχιερατικός σάκος του εθνομάρτυρα Οικουμενικού Πατριάρχου Γρηγορίου του Ε. Τον σάκο αυτό αγόρασε σε δημοπρασία ο μανταμαδιώτης μητροπολίτης Πορφύριος Φωτιάδης ο οποίος κατά τον απαγχονισμό του Πατριάρχη ήταν Πρωτοσύγκελος των Πατριαρχείων. Μετά τον θάνατό του οι συγγενείς του τον δώρισαν στο Προσκύνημα. Υπάρχουν ακόμα, παλιό χρυσοκέντητο επιτραχήλιο του 1656, παλιά ευαγγέλια και εκκλησιαστικά βιβλία. Ανάμεσα στις εικόνες του ναού, αρκετές είναι του 16ου αιώνα. Η πηγή απ' την οποία αναβλύζει τα αγίασμα, θεωρείται απ' τις πιο αρχαίες της Λέσβου. Στο προσκύνημα υπάρχει και ο τάφος του μητροπολίτου Πορφυρίου με εντοιχισμένη πλάκα.

ΠΗΓΗ.

ΠΡΟΚΛΗΣΗ! 123.000 ΕΥΡΩ ΤΟΝ ΜΗΝΑ ΠΑΙΡΝΕΙ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΟΝΤΟΜΗΝΑ Η ΜΕΝΕΓΑΚΗ!!! ΔΩΣΤΕ ΤΗΣ ΕΣΕΙΣ ΤΗΛΕΘΕΑΣΗ!

http://www.makeleio.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=16515:-123000----------&catid=4:2012-02-11-12-49-59&Itemid=2

Το ενδεχόμενο να μην ανανεωθεί το συμβόλαιο της Ελένης Μενεγάκη με τον τηλεοπτικό σταθμό Alpha, συγκεντρώνει πλέον αρκετές πιθανότητες.

Οι υπέρογκες αποδοχές που ελάμβανε μέχρι και σήμερα η δημοφιλής παρουσιάστρια, όχι μόνο δεν μπορούν να εξακολουθήσουν να δίνονται, αλλά απεναντίας, δεν είναι λίγοι εκείνοι που θεωρούν ότι τα 123.000 ευρώ, υπό τις επικρατούσες συνθήκες, μπορούν να γίνουν 12.300 ευρώ. Το αφεντικό του καναλιού της Κάντζας, Δημήτρης Κοντομηνάς, βρίσκεται, άλλωστε, σε μια λογική γενικότερου συμμαζέματος. Και, όπως, λένε, όσοι γνωρίζουν πρόσωπα και πράγματα, δεν έχει κανένα λόγο να εξαιρέσει την ωραία Ελένη, από το κούρεμα που έχει ξεκινήσει στον Alpha.

parapolitika.gr

Η ΚΑΤΑΦΑΝΗΣ ΑΓΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, ΠΟΥ ΕΝΟΧΛΕΙ ΣΦΟΔΡΑ ΤΟΥΣ ΧΡΙΣΤΙΑΝΟΜΑΧΟΥΣ!

http://hellas-orthodoxy.blogspot.gr/2013/05/blog-post_21.html

Του Θ. Ι. Ρηγινιώτη
Θα πρέπει να αναγνωρίσουμε νηφάλια ότι ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Α΄, κόκκινο πανί για τους κάθε είδους πολέμιους του χριστιανισμού, είναι και μέγας και άγιος. Η παύση των διωγμών και οι αποφάσεις περί ανεξιθρησκίας, γεγονότα τεράστιας ιστορικής και ανθρωπιστικής σημασίας, αρκούν για να επιβεβαιώσουν του λόγου του αληθές· επειδή όμως το όνομά του έχει περιβληθεί με διάφορους αντιχριστιανικούς μύθους, ας εξετάσουμε την περίπτωσή του κάπως εκτενέστερα.

Δεν υπάρχει καμιά επίσημη εκκλησιαστική απόφαση που να ανακηρύσσει άγιο τον Κωνσταντίνο, ούτε και σημειώνεται κάπου η αρχή της απόδοσης τιμής αγίου προς αυτόν. Με το μεγάλο σύγχρονό του Πατέρα της Εκκλησίας Μέγα Αθανάσιο ήρθε σε σύγκρουση, λόγω μιας όψιμης υποστήριξης προς τον Άρειο, ο δε ιστορικός και βιογράφος του Ευσέβιος Καισαρείας δεν είχε το κύρος που θα του επέτρεπε να επιβάλει κατά κανένα τρόπο μια «αγιοποίηση» του Κωνσταντίνου. Τέλος, οι διάδοχοί του πολέμησαν να γκρεμίσουν αυτά που ο ίδιος είχε ονειρευτεί· ο Κωνστάντιος υποστήριξε τον αρειανισμό, κατάργησε την πίστη της Συνόδου της Νίκαιας και δίωξε τους ορθόδοξους, το ίδιο και ο Ουάλης, ενώ ανάμεσά τους ο Ιουλιανός επίσης υπέσκαψε την Εκκλησία με κάθε τρόπο (και με αίμα [1]) προσπαθώντας να παλινορθώσει την εθνική θρησκεία της θεουργίας και των αναρίθμητων θυσιών (βλ. για τον Ιουλιανό τη μονογραφία του Ιωάννη Κ. Τσέντου Ιουλιανός ο Παραβάτης, εκδ. Τήνος, Αθήνα 2004 – υπάρχει και στο Διαδίκτυο).

Ο Κωνσταντίνος λοιπόν αγιοποιήθηκε από το λαό.
Το φανερώνει το πλήθος των χριστιανών που φέρουν το όνομά του. Ο Ευσέβιος καταγράφει ότι, αμέσως μετά το θάνατό του, ο στρατός ξέσπασε σε θρήνους, από τον τελευταίο οπλίτη μέχρι τους ανώτερους αξιωματικούς, για «το σωτήρα, το φύλακα, τον ευεργέτη… τον αγαθό ποιμένα», ενώ παρόμοιες ήταν οι αντιδράσεις του λαού, όταν το σκήνωμά του μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη (P.G. 20, 1220-1224). Και ήταν φυσικό, εφόσον «βαθύς ανθρωπισμός και μέριμνα διά την δικαιοσύνην χαρακτηρίζουν τα νομοθετικά κοινωνικά μέτρα, άτινα έλαβεν ο Κωνσταντίνος μετά την σύνοδον της Νικαίας. Διάκειται δυσμενώς προς την παλλακείαν και απηγόρευσε το βάρβαρον έθιμον των αγώνων των μονομάχων. Δεν επιτρέπει να χωρίζουν τας οικογενείας των δούλων, όταν τα πωληθέντα κρατικά κτήματα, εις ά μέχρι τότε διεβίουν, διενέμοντο μεταξύ των νέων δικαιούχων. Κατήργησε τον διά σταυρού θάνατον, απηγόρευσε τον στιγματισμόν εις το πρόσωπον και εθέσπισεν, όπως οι κρατούμενοι εις τας φυλακάς δικαιούνται καθ’ εκάστην να βλέπουν το φως του ηλίου. Χαρακτηριστικός της ενδελεχούς φροντίδος του απτοκράτορος διά την επιβολήν της ηθικής τάξεως είναι ο νόμος ο κολάζων την απαγωγήν παρθένου και ο νόμος ο αξιών παρά του επιτρόπου, όπως σεβασθή την παρθενίαν της υπ’ αυτού επιτροπευομένης νεάνιδος» (Αικατερίνης Χριστοφιλοπούλου,Βυζαντινή Ιστορία, Α΄, 324-610, Βάνιας, Θεσσαλονίκη 1996, σελ. 135).

Η απαγόρευση του στιγματισμού στο πρόσωπο, μέτρο ευνοϊκό κυρίως για τους δούλους, από επίδραση της χριστιανικής ιδέας για τον άνθρωπο ως πλασμένο κατ’ εικόνα Θεού,  καθώς και η μέριμνα για τις οικογένειες των δούλων, σημαίνουν ότι ο δούλος αντιμετωπίζεται πλέον ως άνθρωπος, όχι ως αντικείμενο, πράγμα που ανατρέπει εντελώς της καθιερωμένη οπτική της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, για να φτάσουμε στο Χρυσόστομο, σχεδόν ένα αιώνα μετά, που θα επιχειρηματολογήσει υπέρ της αδελφότητας κυρίων και δούλων (P.G. 62, 711). Ο Κωνσταντίνος εξαγόραζε ο ίδιος και απελευθέρωνε αιχμάλωτους στρατιώτες του εχθρού, τους οποίους είχαν συλλάβει οι στρατιώτες του! (Ευσεβίου, Εις τον βίον του μακαρίου Κωνσταντίνου του βασιλέως, Λόγος Β΄, ΙΓ΄, P.G. 20, 992) Προσθέτω σ’ αυτά την απαγόρευση της παλλακείας για τους έγγαμους (της συνύπαρξης συζύγου και παλλακίδας, δηλ. «επίσημης ερωμένης») και το εξαιρετικά φιλολαϊκό μέτρο της καθιέρωσης της Κυριακής ως αργίας «διά τον αστικόν πληθυσμόν», ενώ «οι κάτοικοι της υπαίθρου αφίενται ελεύθεροι να ρυθμίζουν τας αγροτικάς ασχολίας των αναλόγως των καιρικών συνθηκών» [2].

Σύμφωνα με τους χριστιανούς, η αγιότητα του Κωνσταντίνου δεν είναι τιμητικός τίτλος, που του αποδόθηκε λόγω «της καθοριστικής υποστήριξης και της προσφοράς του προς την Εκκλησία», αλλά γεγονός επιβεβαιωμένο από το Θεό με θαύματα· όχι μόνο με την περίφημη θεοσημεία του σταυρού («Εν τούτω νίκα»), αλλά και με το όραμα αγγέλου, που τον καθοδηγούσε κατά τη χάραξη των ορίων της Κωνσταντινούπολης, με μυροβλυσία κατά το θάνατό του, με πλήθος ιάσεων στον τάφο του, αλλά και μεταγενέστερα θαύματα, όπως –ως Ρεθύμνιος λέω– η καθημερινή μετακίνηση της εφέστιας εικόνας της μονής Αρκαδίου στον τόπο ίδρυσής της από τημονή Βενίου, στην οποία τη μετέφεραν οι ντόπιοι.

Ακόμη κι αν τα παραπάνω τεκμήρια θεωρηθούν μύθοι, πρέπει να τονίσω ότι ένας λαός δεν πλάθει μύθους θαυμάτων και αγιότητας για ένα βασιλιά, αν δεν τον θεωρεί γεμάτο αγάπη και διαποτισμένο από τη θεία χάρη.

Για την ιστορία, ας αναφέρουμε ότι ο άγιος δεν απαγόρευσε την ειδωλολατρία ούτε αναγόρευσε το χριστιανισμό σε επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας (αυτή τη θέση συνέχισε να την κατέχει η αρχαία θρησκεία, της οποίας ο ίδιος ήταν ανώτατος αρχιερέας, κατά τους θεοκρατικούς ρωμαϊκούς θεσμούς), δεν έκλεισε τους αρχαίους ναούς, εκτός από λίγους, στους οποίους εκπορνεύονταν κορίτσια, όπως της Αστάρτης στα Άφακα της Φοινίκης, και ένα δεύτερο πάνω στον Πανάγιο Τάφο, για ευνόητους λόγους. Αντίθετα, ίδρυσε στη νεογέννητη Κωνσταντινούπολη και ναούς της Ρέας και της Τύχης, μεταφέροντας στον πρώτο το πανάρχαιο ξόανο της θεάς από το όρος Δίδυμο και στο δεύτερο το άγαλμα της Τύχης από την παλαιά Ρώμη. Απαγόρευσε μόνο τη μυστική, ιδιωτική άσκηση της μαντείας, ακολουθώντας τα βήματα του εθνικού Οκταβιανού, όχι για θρησκευτικούς λόγους, αλλά επειδή αποτελούσε πρόφαση συνωμοτικών ενεργειών [3].

Συκοφαντείται ως αδίστακτος, αν και τόσο φιλάνθρωπος, επειδή διέταξε την εκτέλεση του γιου του, του Κρίσπου (αν το έκανε, γιατί υπάρχουν υπόνοιες πως ο νέος δολοφονήθηκε στη φυλακή από ανθρώπους της μητριάς του Φαύστας), όμως αυτό είναι μάλλον απόδειξη της αρετής του· ο Κρίσπος κατηγορήθηκε (άδικα, όπως αποδείχτηκε) για βιασμό της Φαύστας και ο πατέρας του έπρεπε να επιλέξει αν θα εφάρμοζε το νόμο στον ίδιο το γιο του ή θα τον αποδείκνυε αυθαίρετα υπεράνω του νόμου. Επέλεξε το πρώτο, όσο οδυνηρό κι αν ήταν σίγουρα γι’ αυτόν. Ίσως αυτός ήταν ο λόγος που, αν και είχε ζήσει εφαρμόζοντας όσο μπορούσε την ουσία της χριστιανικής διδασκαλίας, δέχτηκε το βάφτισμα μόνο όταν ήξερε ότι είχε ασθενήσει προς θάνατον, υποβληθείς σε ισόβια μετάνοια πιθανόν από τον άγιο Όσιο Κορδούης, όχι επειδή εφάρμοσε το νόμο, αλλά επειδή καταδίκασε έναν αθώο.

Ο ιστορικός Ζώσιμος, παγανιστής και προκατειλημμένος κατά του Κωνσταντίνου, μετά τα μέσα του 5ου αιώνα, έγραψε πως αργότερα η Φαύστα θανατώθηκε στο λουτρό της μέσα σε βραστό νερό, όμως οι πηγές της εποχής δεν κάνουν λόγο για κάτι τέτοιο – και, αλήθεια, οι Πατέρες της Εκκλησίας δε θα παρέλειπαν να καταδικάσουν μια τέτοια πράξη, όπως αργότερα ο άγιος Αμβρόσιος τη σφαγή της Θεσσαλονίκης από το Θεοδόσιο. Ο άγιος Όσιος Κορδούης, ο Μ. Αθανάσιος κ.π.ά., ακόμη και ο Μέγας Αντώνιος και οι Πατέρες της ερήμου, θα το είχαν αναφέρει τουλάχιστον σε κάποια επιστολή. Αντίθετα, ο άγιος Ιερώνυμος (366-419 μ.Χ.), πολύ πιο κοντινός στα γεγονότα από το Ζώσιμο, γράφει πως η Φαύστα πέθανε τρία ή τέσσερα χρόνια μετά το θάνατο του Κωνσταντίνου (Κώστα Β. Καραστάθη Ο Άγιος Κωνσταντίνος ο Μέγας και η εναντίον του πολεμική, Μπαρτζουλιάνος, Αθήνα Μάιος 2006, σελ. 35-41).

Η σύγκληση Οικουμενικής Συνόδου ήταν ένα μεγαλόπνοο σχέδιο, που φανέρωνε πόσο δημοκρατικό θεωρούσε ο Κωνσταντίνος το χριστιανισμό. Στην Οικουμενική Σύνοδο ο ίδιος (τυπικά ειδωλολάτρης και ανώτατος αρχιερέας της εθνικής θρησκείας) παρευρέθηκε χωρίς να παρέμβει καθόλου στις εργασίες της. Δεν ήταν ούτε πρόεδρος, θέση που μάλλον είχε αναλάβει ο Ευστάθιος Αντιοχείας (βλ. Βλασίου Ι. Φειδά, Εκκλησιαστική Ιστορία Α΄, σελ. 437).

Οι εκκλησιαστικοί ιστορικοί Ευσέβιος Καισαρείας, Θεοδώρητος Κύρου, Φιλοστόργιος και Σωκράτης συμφωνούν πως ο άγιος δεν παρενέβη καθόλου στις εργασίες της Συνόδου, ενώ δεν υπάρχει καμία αρχαία μαρτυρία για το αντίθετο. Ο Κωνσταντίνος δεν γνώριζε τη χριστιανική θεολογία, δεν έκανε καμία πρόταση στη Σύνοδο, δεν επέβαλε καμία ιδέα, περίμενε απλώς να δει τι θα αποφασίσουν οι επίσκοποι και αυτό που κυρίως τον ενδιέφερε ήταν η ομόνοια στην αυτοκρατορία, που ταρασσόταν από τον αρειανισμό.

Εξυπακούεται ότι οι αρνούμενοι την αγιότητα του Κωνσταντίνου, και μάλιστα οι πολέμιοί της, θεωρούν απάτη προς παραπλάνηση των μαζών τον ισχυρισμό του για το όραμα του σταυρού. Η άποψή τους οφείλεται στην υποταγή της Ιστορίας στα ερμηνευτικά και ιδεολογικά μοντέλα της νεωτερικότητας, σύμφωνα με τα οποία τα γεγονότα έχουν μόνο πολιτικά και οικονομικά, και όχι πνευματικά, αίτια.

Ο Κωνσταντίνος δεν εξαπάτησε το λαό· υποστήριξε το χριστιανισμό γιατί τον πίστεψε. Οι χριστιανοί κατά τη μεταστροφή του δεν ήταν παρά το ένα δέκατο του πληθυσμού της αυτοκρατορίας – δε μπορούσε να στηριχτεί σ’ αυτούς για πολιτικούς λόγους. Το ότι δεν έθετε τη δημόσια εικόνα του πάνω από τις πεποιθήσεις του φαίνεται και από την άρνησή του να τελέσει την καθιερωμένη θυσία στο Καπιτώλιο το 326, γεγονός που προκάλεσε αντιδράσεις των εθνικών και θραύση των αγαλμάτων του. Η σοφή αντίδρασή του στην προτροπή των συμβούλων του για αντίποινα είναι γνωστή: άγγιξε το πρόσωπό του και είπε χαριτολογώντας «δε βλέπω να έχει σπάσει τίποτα».

Επιπλέον, ποτέ δε διαφήμισε το όραμά του, ούτε το εκμεταλλεύτηκε για να παραστήσει τον άγιο, αν και του δόθηκε η ευκαιρία αμέτρητες φορές, τόσο κατά τη σύνοδο της Νίκαιας όσο και αργότερα, στην αντιπαράθεσή του με τον Αθανάσιο· το εκμυστηρεύθηκε ιδιωτικά στους ανθρώπους του περιβάλλοντός του, από το οποίο προέρχονται και οι δύο αναφορές σ’ αυτό, του Ευσέβιου και του Λακτάντιου.

Ας σημειώσουμε εδώ ότι ανάλογη εμπειρία είχε και ο Λικίνιος, λίγο μετά τις αποφάσεις των Μεδιολάνων, πριν τη μάχη εναντίον των πολλαπλάσιων δυνάμεων του (επιτιθέμενου) Μαξιμίνου στην Αδριανούπολη: ο ίδιος διέταξε το γραμματέα του επί των απορρήτων να καταγράψει μια προσευχή, που του υπαγόρευσε άγγελος Κυρίου στον ύπνο του· η προσευχή αυτή διανεμήθηκε στο στρατό και εκφωνήθηκε ομαδικά πριν την έναρξη της μάχης. Εκείνος όμως αρνήθηκε την πρόσκληση και παρέβη τις αποφάσεις της ανεξιθρησκίας με νέο διωγμό, για να ηττηθεί τελικά από τον Κωνσταντίνο το 324 στη Χρυσούπολη. Τότε μόνο, και με αυτό τον τρόπο, ο Κωνσταντίνος έγινε μονοκράτορας. Ο Λικίνιος (γαμπρός του Κωνσταντίνου) δε θανατώθηκε, αλλά τέθηκε σε περιορισμό στη Θεσσαλονίκη· εκτελέστηκε όμως αργότερα μαζί με το συνεργάτη του Σέξτο Μαρτινιανό, όταν προσπάθησε να υποκινήσει εξέγερση.

Σημειώσεις

[1] Εκτός από τους χριστιανούς που θανατώθηκαν με διάφορες προφάσεις, αλλά κατ’ ουσίαν ως αντιφρονούντες, όπως οι άγιοι Αρτέμιος, Ιουβεντίνος, Μαξιμιανός, Μακεδόνιος, Τατιανός, Θεόδουλος, Βασίλειος Αγκύρας κ.ά., ο Ιουλιανός διεξήγαγε επίσης ανθρωποθυσίες, πράγμα συνηθέστατο στην αρχαία θρησκεία: «Μετά την αναχώρηση του Ιουλιανού από την Αντιόχεια για να συγκρουστεί με τους Πέρσες, βρέθηκαν στον ποταμό Ορόντη πτώματα από ανθρωποθυσίες (Γρηγ. Θεολ., PG 35, 624). Λείψανα ανθρωποθυσιών ανακαλύφθηκαν και στα ανάκτορά του μετά το θάνατό του και ανήκουν σε παιδιά και παρθένες. (Ιωαν. Χρυσ., PG 50, 555). Στην πόλη Κάρρα σφραγίστηκε ο ναός και απαγορεύθηκε το άνοιγμά του, μέχρι την επιστροφή του ίδιου από την εκστρατεία στην Περσία. Όταν ανοίχθηκε, αφού ο Ιουλιανός ποτέ δεν επέστρεψε, βρέθηκε μια νεκρή γυναίκα κρεμασμένη από τα μαλλιά, με τα χέρια ανοιγμένα και τα σπλάχνα της βγαλμένα. Κλασσική περίπτωση σπλαχνοσκοπίας, για να μαντέψει το τέλος του πολέμου. (Θεοδ. Κύρου, Εκκλ. Ιστορ., 3,21 PG 82, 1120)»

Ενίοτε ο ειδωλολατρικός όχλος θανάτωνε τους χριστιανούς με «ευρηματικούς» τρόπους: ιερείς και παρθένες στην Ασκάλωνα και τη Γάζα συνελήφθησαν, τους άνοιξαν την κοιλιά, έριξαν μέσα κριθάρι και αμόλυσαν γουρούνια που τους έφαγαν ζωντανούς (Θεοδ. Κύρου, Εκκλ. Ιστορ., 3, 3). Με τον ίδιο τρόπο, κατά το Σωζομενό (Εκκλ. Ιστ. 5, 10), θανατώθηκαν παρθένες στην Ηλιούπολη του Λιβάνου. Συνεπώς επρόκειτο για μια συνήθη μέθοδο, ένα έθιμο.

[2] Να σημειώσουμε εδώ ότι μια αναφορά σε βιβλίο εξαίρετου Ρεθεμνιώτη συγγραφέα, ότι ο άγ. Κωνσταντίνος έπνιξε στο Βόσπορο τους λεπρούς της Κων/πολης, κατά τη γνώμη μου είναι εσφαλμένη (όχι μόνο δεν ταιριάζει στο χαρακτήρα του, αλλά και δεν την έχω συναντήσει πουθενά). Αντίθετα, υπάρχει σχετική μαρτυρία για τον Κωνστάντιο, γιο και διάδοχο του αγίου και σκληρό βασιλιά (τον αναφέραμε προς την αρχή του άρθρου). Ο Κωνστάντιος θανάτωσε τον άγιο Ζωτικό τον Ορφανοτρόφο (γιορτάζει 31 Δεκ.), σέρνοντάς τον δεμένο σε  άλογα που κάλπαζαν, επειδή αθέτησε τη διαταγή του και, αντί να σκοτώσει τους λεπρούς, τους περιέθαλπε. Πιστεύω ότι στον Κωνστάντιο αναφερόταν στην πραγματικότητα η πληροφορία αυτή (στην πηγή του συγγραφέα μας) και από λάθος γράφτηκε «Κωνσταντίνος».

[3] Βλ. λεπτομέρειες στο Πολύμνιας Αθανασιάδη, «To λυκόφως των θεών στην Ανατολική Μεσόγειο. Στοιχεία ανάλυσης για τρεις επιμέρους περιοχές», περιοδ. Ελληνικά, τόμ. 44, τεύχ. 1, Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών, Θεσσαλονίκη 1994. Για το ότι η θέση του Τάφου του Χριστού ήταν γνωστή και δεν αποτελούσε εφεύρημα του Κωνσταντίνου, βλ. Αρχιεπισκόπου Ιορδάνου Τ. Π. Θεμελή, «Η αυθεντικότητα του Γολγοθά και του Παναγίου Τάφου», περιοδικόΑγία Σιών, τ. Δ΄, 1928, σελ. 193 εξ. (και στο διαδίκτυοhttp://www.impantokratoros.gr/9FF1E5AB.el.aspx). Για τη θρησκευτική νομοθεσία του Κωνσταντίνου γενικότερα βλ. σχετικό άρθρο του καθηγητή Σπύρου Ν. Τρωιάνου στα Ιστορικά τηςΕλευθεροτυπίας, Νο 135, 23 Μαϊου 2002, σελ. 43 – 49, και Β. Στεφανίδου Εκκλησιαστική Ιστορία, Αθήνα 1998, σελ. 142-144.

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

http://vatopaidi.wordpress.com/2013/05/21/%CE%AC%CE%B3%CE%B9%CE%BF%CE%B9-%CE%BA%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CE%BD%CE%B7-%CE%BF%CE%B9-%CE%B9%CF%83%CE%B1%CF%80%CF%8C/

Εορτάζει στις 21 Μαΐου εκάστου έτους.

Ὡς κοινὸν εἶχον γῆς Βασιλεῖς τὸ στέφος,

Ἔχουσι κοινὸν καὶ τὸ τοῦ πόλου στέφος.

Ξύνθανε μητέρι εἰκάδι πρώτῃ Κωνσταντῖνος.

Ως γενέτειρα πόλη του Μεγάλου Κωνσταντίνου αναφέρεται τόσο η Ταρσός της Κιλικίας όσο και το Δρέπανο της Βιθυνίας.

Ωστόσο η άποψη που επικρατεί φέρει τον Μέγα Κωνσταντίνο να έχει γεννηθεί στη Ναϊσό της Άνω Μοισίας (σημερινή Νις της Σερβίας).

Το ακριβές έτος της γεννήσεώς του δεν είναι γνωστό, θεωρείται όμως ότι γεννήθηκε μεταξύ των ετών 272-288 μ.Χ.

Πατέρας του ήταν ο Κωνστάντιος, που λόγω της χλωμότητος του προσώπου του ονομάσθηκε Χλωρός, και ήταν συγγενής του αυτοκράτορα Κλαυδίου. Μητέρα του ήταν η Αγία Ελένη, θυγατέρα ενός πανδοχέως από το Δρέπανο της Βιθυνίας.

Το 305 μ.Χ. ο Κωνσταντίνος ευρίσκεται στην αυλή του αυτοκράτορα Διοκλητιανού στη Νικομήδεια με το αξίωμα του χιλίαρχου.

Το ίδιο έτος οι δύο Αύγουστοι, Διοκλητιανός και Μαξιμιανός, παραιτούνται από τα αξιώματά τους και αποσύρονται. στο ύπατο αξίωμα του Αυγούστου προάγονται ο Κωνστάντιος ο Χλωρός στη Δύση και ο Γαλέριος στην Ανατολή.

Ο Κωνστάντιος ο Χλωρός πέθανε στις 25 Ιουλίου 306 μ.Χ. και ο στρατός ανακήρυξε Αύγουστο τον Μέγα Κωνσταντίνο, κάτι όμως που δεν αποδέχθηκε ο Γαλέριος. Μετά από μια σειρά διαφόρων ιστορικών γεγονότων ο Μέγας Κωνσταντίνος συγκρούεται με τον Μαξέντιο, υιό του Μαξιμιανού, ο οποίος πλεονεκτούσε στρατηγικά, επειδή διέθετε τετραπλάσιο στράτευμα και ο στρατός του Κωνσταντίνου ήταν ήδη καταπονημένος.

Από την πλευρά του ο Μέγας Κωνσταντίνος είχε κάθε λόγο να αισθάνεται συγκρατημένος. δεν είχε καμία άλλη επιλογή εκτός από την επίκληση της δυνάμεως του Θεού. Ήθελε να προσευχηθεί, να ζητήσει βοήθεια, αλλά καθώς διηγείται ο ιστορικός Ευσέβιος, δεν ήξερε σε ποιόν Θεό να απευθυνθεί. Τότε έφερε νοερά στη σκέψη του όλους αυτούς που μαζί τους συνδιοικούσε την αυτοκρατορία. Όλοι τους, εκτός από τον πατέρα του, πίστευαν σε πολλούς θεούς και όλοι τους είχαν τραγικό τέλος. Άρχισε, λοιπόν, να προσεύχεται στον Θεό, υψώνοντας το δεξί του χέρι και ικετεύοντάς Τον να του αποκαλυφθεί. Ενώ προσευχόταν, διαγράφεται στον ουρανό μία πρωτόγνωρη θεοσημία. Περί τις μεσημβρινές ώρες του ηλίου, κατά το δειλινό δηλαδή, είδε στον ουρανό το τρόπαιο του Σταυρού, που έγραφε «τούτῳ νίκα». Και ενώ προσπαθούσε να κατανοήσει τη σημασία αυτού του μυστηριακού θεάματος, τον κατέλαβε η νύχτα. Τότε εμφανίζεται ο Κύριος στον ύπνο του μαζί με το σύμβολο του Σταυρού και τον προέτρεψε να κατασκευάσει απομίμηση αυτού και να το χρησιμοποιεί ως φυλακτήριο πιο πολέμους.

Έχοντας ως σημαία του το Χριστιανικό λάβαρο, αρχίζει να προελαύνει προς την Ρώμη εκμηδενίζοντας κάθε αντίσταση.

Όταν φθάνει στη Ρώμη ενδιαφέρεται για τους Χριστιανούς της πόλεως. Όμως το ενδιαφέρον του δεν περιορίζεται μόνο σε αυτούς. Πολύ σύντομα πληροφορείται για την πενιχρή κατάσταση της Εκκλησίας της Αφρικής και ενισχύει από το δημόσιο ταμείο τα έργα διακονίας αυτής.

Το Φεβρουάριο του 313 μ.Χ., στα Μεδιόλανα, όπου γίνεται ο γάμος του Λικινίου με την Κωνσταντία, αδελφή του Μεγάλου Κωνσταντίνου, επέρχεται μια ιστορική συμφωνία μεταξύ των δύο ανδρών που καθιερώνει την αρχή της ανεξιθρησκείας.

Τα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει ο Μέγας Κωνσταντίνος ήσαν πολλά. Η αιρετική διδασκαλία του Αρείου, πρεσβυτέρου της Αλεξανδρινής Εκκλησίας, ήλθε να ταράξει την ενότητα της Εκκλησίας. Η διδασκαλία αυτή, που ονομάσθηκε αρειανισμός, κατέλυε ουσιαστικά το δόγμα της Τριαδικότητας του Θεού.

Μόλις ο Μέγας Κωνσταντίνος πληροφορήθηκε τα όσα θλιβερά συνέβαιναν στην Αλεξάνδρεια, απέστειλε με τον πνευματικό του σύμβουλο Όσιο, Επίσκοπο Κορδούης της Ισπανίας, επιστολή στον Επίσκοπο Αλεξανδρείας Αλέξανδρο (313 – 328 μ.Χ.) και τον Άρειο. Η προσπάθεια επιλύσεως του θέματος δεν ευδοκίμησε. Έτσι αποφασίσθηκε η σύγκλιση της Α’ Οικουμενικής Συνόδου στη Νίκαια της Βιθυνίας το 325 μ.Χ.

Η περιγραφή της εναρκτήριας τελετής από τον ιστορικό Ευσέβιο είναι ομολογουμένως ενδιαφέρουσα. στο μεσαίο οίκο των ανακτόρων είχαν προσέλθει όλοι οι σύνεδροι. Επικρατούσε απόλυτη σιγή και όλοι περίμεναν την είσοδο του αυτοκράτορα, τον οποίο οι περισσότεροι θα έβλεπαν για πρώτη φορά. Ο Κωνσταντίνος εισήλθε ταπεινά, με σεμνότητα και πραότητα. στην ομιλία του προς τη Σύνοδο χαρακτηρίζει τις ενδοεκκλησιαστικές συγκρούσεις ως το μεγαλύτερο δεινό και από τους πολέμους. Ο λόγος του υπήρξε ευθύς και σαφής. Δεν ήθελε να ασχοληθεί παρά μονάχα με θέματα που αφορούσαν στην ορθοτόμηση της πίστεως. Η κρίσιμη φράση του, «περὶ τῆς πίστεως σπουδάσωμεν», διασώζεται σχεδόν από όλους τους ιστορικούς συγγραφείς.

Μετά το πέρας των εργασιών της Συνόδου ο αυτοκράτορας ανέλαβε πρωτοβουλίες για την εδραίωση των αποφάσεών της. Απέστειλε εγκύκλιο επιστολή προς την Εκκλησία της Αιγύπτου, Λιβύης, Πενταπόλεως, Αλεξανδρείας, στην οποία γνωστοποιεί τις αποφάσεις της Συνόδου. Ο ίδιος γνωστοποιεί προς όλη την επικράτεια της αυτοκρατορίας την καταδίκη του Αρείου και απαγορεύει την απόκτηση και την απόκρυψη των συγγραμμάτων του. Η εντυπωσιακή του όμως ενέργεια είναι η επιστολή του προς τον Άρειο. Επιτιμά τον αιρεσιάρχη και τον καταδικάζει με αυστηρότητα για τις κακοδοξίες του.

Όμως περί τα τέλη του 327 μ.Χ. ο Μέγας Κωνσταντίνος καλεί τον Άρειο στα ανάκτορα. Ο αιρεσιάρχης φυσικά δεν χάνει την ευκαιρία και υποβάλλει μία ομολογία γεμάτη από έντεχνες θεολογικές ανακρίβειες, πείθοντας μάλιστα τον Μέγα Κωνσταντίνο ότι αυτή δεν διαφέρει ουσιαστικά από όσα είχε αποφασίσει η Α’ Οικουμενική Σύνοδος. Τελικά ο αυτοκράτορας συγκαλεί νέα Σύνοδο, το Νοέμβριο του 327 μ.Χ., η οποία ανακαλεί τον Άρειο από την εξορία και αποκαθιστά τους εξόριστους Επισκόπους Νικομηδείας Ευσέβιο και Νικαίας Θεόγνιο. Η ανάκληση του Αρείου και η αποκατάσταση των περί αυτών πυροδότησε νέες έριδες πιο κόλπους της Εκκλησίας. Ο Επίσκοπος Αλεξανδρείας Αλέξανδρος και στην συνέχεια ο διάδοχός του Μέγας Αθανάσιος αρνούνται να δεχθούν τον Άρειο στην Αλεξάνδρεια. Ο Μέγας Κωνσταντίνος απειλεί με καθαίρεση τον Μέγα Αθανάσιο, ενώ σε Σύνοδο που συνήλθε στην Αντιόχεια το 330 μ.Χ. καθαιρείται και εξορίζεται από τους αιρετικούς ο Άγιος Ευστάθιος, Επίσκοπος Αντιοχείας (τιμάται 21 Φεβρουαρίου). Η Σύνοδος της Τύρου της Συρίας, που συνήλθε το 335 μ.Χ., καταδικάζει ερήμην με την ποινή της καθαιρέσεως τον Μέγα Αθανάσιο, ο οποίος φεύγει, για να συναντήσει τον Μέγα Κωνσταντίνο.

Είναι γεγονός πως ο Μέγας Κωνσταντίνος δεν έδειξε να αποδέχεται το αίτημα του Μεγάλου Αθανασίου για ακρόαση. Πείσθηκε όμως να τον ακούσει, όταν ο Μέγας Αθανάσιος του απηύθυνε την ρήση: «Δικάσει Κύριος ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ σοῦ». Ο Μέγας Κωνσταντίνος κατενόησε την κατάφωρη αδικία και τις άθλιες μεθοδεύσεις σε βάρος του Μεγάλου Αθανασίου και έκανε δεκτό το αίτημά του νά προσκληθούν όλοι οι συνοδικοί της Τύρου και η διαδικασία να λάβει χώρα ενώπιόν του.

Ο Ευσέβιος Νικομηδείας αγνόησε την αυτοκρατορική εντολή. Πήρε μόνο ελάχιστους από τους συνοδικούς και εμφανίσθηκε στον αυτοκράτορα. Ξέχασε όλες τις υπόλοιπες κατηγορίες και για πρώτη φορά έθεσε το θέμα της δήθεν παρακωλύσεως της αποστολής σιταριού προς την Βασιλεύουσα. Ο αυτοκράτορας εξοργίζεται και εξορίζει τον Μέγα Αθανάσιο στα Τρέβιρα της Γαλλίας. Παρά ταύτα δεν επικυρώνει την απόφαση της Συνόδου της Τύρου για καθαίρεση και ούτε διατάσσει την αναπλήρωση του επισκοπικού θρόνου της Αλεξάνδρειας.

Η τελευταία περίοδος της ζωής του Μεγάλου Κωνσταντίνου είναι αυτή που τον καταξιώνει στην εκκλησιαστική συνείδηση και τον οδηγεί στο απόγειο της πνευματικής του πορείας. Ο Άγιος, κατά τον Απρίλιο του 337 μ.Χ., αισθάνεται τα πρώτα σοβαρά συμπτώματα κάποιας ασθένειας. Οι πηγές μάς πληροφορούν πως ο Μέγας Κωνσταντίνος κατέφυγε σε ιαματικά λουτρά. Βλέποντας όμως την υγεία του να επιδεινώνεται θεώρησε σκόπιμο να μεταβεί στην πόλη Ελενόπολη της Βιθυνίας, που είχε ονομασθεί έτσι λόγω της Αγίας μητέρας του. Εκεί παρέμεινε στο ναό των Μαρτύρων, όπου ανέπεμπε ικετήριες ευχές και λιτανείες προς τον Θεό. Ο Μέγας Κωνσταντίνος αντιλαμβάνεται πως η επίγεια ζωή του πλησιάζει στο τέλος της. Η μνήμη του θανάτου καλλιεργείται στην καρδιά του και τον οδηγεί στο μυστήριο της μετάνοιας και του βαπτίσματος. Μετά από αυτά καταφεύγει σε κάποιο προάστιο της Νικομήδειας, συγκαλεί τους Επισκόπους και τους απευθύνει τον εξής λόγο: «Αυτός ήταν ο καιρός που προσδοκούσα από παλιά και διψούσα και ευχόμουν να καταξιωθώ της εν Θεώ σωτηρίας. Ήλθε η ώρα να απολαύσουμε και εμείς την αθανατοποιό σφραγίδα, ήλθε η ώρα να συμμετάσχουμε στο σωτήριο σφράγισμα, πράγμα που κάποτε επιθυμούσα να κάνω στα ρείθρα του Ιορδάνου, στα οποία, όπως παραδίδεται, ο Σωτήρας μας έλαβε το βάπτισμα εις ημέτερον τύπον. Ο Θεός όμως, που γνωρίζει το συμφέρον, μας αξιώνει να λάβουμε το βάπτισμα εδώ. Ας μην υπάρχει λοιπόν καμία αμφιβολία. Γιατί και εάν ακόμη είναι θέλημα του Κυρίου της ζωής και του θανάτου να συνεχισθεί η επίγεια ζωή μας και να συνυπάρχω με το λαό του Θεού, θα πλαισιώσω τη ζωή μου με όλους εκείνους τους κανόνες που αρμόζουν στον Θεό».

Μετά το βάπτισμα ο Άγιος Κωνσταντίνος δεν ξαναφόρεσε τον αυτοκρατορικό χιτώνα, αλλά παρέμεινε ενδεδυμένος με το λευκό ένδυμα του βαπτίσματος, μέχρι την ημέρα της κοιμήσεώς του το 337 μ.Χ. Ήταν η ημέρα εορτασμού της Πεντηκοστής, γράφει ο ιστορικός Ευσέβιος.

Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος με τον οποίο περιγράφει ο Ευσέβιος τα γεγονότα, τα οποία ακολούθησαν την κοίμηση του Αγίου. Όλοι οι σωματοφύλακες του αυτοκράτορα, αφού έσχισαν τα ρούχα τους και έπεσαν στο έδαφος, έκλαιγαν και φώναζαν δυνατά, σαν να μην έχαναν το βασιλέα τους, αλλά τον πατέρα τους. Οι ταξίαρχοι και οι λοχαγοί έκλαιγαν τον ευεργέτη τους. Οι δήμοι ήσαν λυπημένοι και κάθε κάτοικος της Κωνσταντινουπόλεως πενθούσε, σαν να έχανε το κοινό αγαθό.

Αφού οι στρατιωτικοί τοποθέτησαν το σκήνωμα του Αγίου σε χρυσή λάρνακα, το μετέφεραν στην Κωνσταντινούπολη και το εναπέθεσαν σε βάθρο στον βασιλικό οίκο.

Το ιερό λείψανό του ενταφιάσθηκε στο ναό των Αγίων Αποστόλων.

Δίκαια η ιστορία τον ονόμασε Μέγα και η Εκκλησία Ισαπόστολο.

Σημείωση: Σύμφωνα με άλλες πηγές, ο Άγιος Κωνσταντίνος κατηχήθηκε και βαπτίστηκε από τον Άγιο Σιλβέστρο, Πάπα Ρώμης .

Διαβάστε εδώ την πολύ ωραία ανάλυση του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτη σχετικά με το θέμα αυτό.

Η Αγία Ελένη γεννήθηκε στο Δρέπανο της Βιθυνίας της Μικράς Ασίας περί το 247 μ.Χ. Φαίνεται ότι ήταν ταπεινής καταγωγής. στην ιστοριογραφία υπάρχει σχετική διχογνωμία ως προς το αν η μητέρα του Αγίου Κωνσταντίνου υπήρξε σύζυγος ή νόμιμη παλλακίδα του Κωνσταντίου του Χλωρού.

Μεταξύ των ετών 272 – 288 μ.Χ. γέννησε στη Ναϊσό της Μοισίας τον Κωνσταντίνο. Όταν, πέντε έτη αργότερα, ο Κωνσταντίνος Χλωρός έγινε Καίσαρας από τον Διοκλητιανό, αναγκάσθηκε να την απομακρύνει, για να συζευχθεί τη Θεοδώρα, θετή κόρη του αυτοκράτορα Μαξιμιανού, και να έχει έτσι το συγγενικό εκείνο δεσμό, ο οποίος θα εξασφάλιζε τη στερεότητα του Διοκλητιανού τετραρχικού συστήματος. Παρά το γεγονός αυτό ο Μέγας Κωνσταντίνος τιμούσε ιδιαίτερα τη μητέρα του. Της απένειμε τον τίτλο της αυγούστης, έθεσε τη μορφή της επί νομισμάτων και έδωσε το όνομά της σε μία πόλη της Βιθυνίας.

Η Αγία έδειξε την ευσέβειά της με πολλές ευεργεσίες και την ανοικοδόμηση νέων Εκκλησιών στη Ρώμη (Τιμίου Σταυρού), στην Κωνσταντινούπολη (Αγίων Αποστόλων), στη Βηθλεέμ (βασιλική της Γεννήσεως) και επί του Όρους των Ελαιών (βασιλική της Γεθσημανή). Η Αγία Ελένη πήγε το 326 μ.Χ. στην Ιερουσαλήμ, όπου «μὲ μέγαν κόπον καὶ πολλὴν ἔξοδον καὶ φοβερίσματα ηὗρεν τὸν τίμιον σταυρὸν καὶ τοὺς ἄλλους δύο σταυροὺς τῶν ληστῶν», όπως γράφει ο Κύπριος Χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς. Επιστρέφοντας στην Κωνσταντινούπολη, ένα χρόνο μετά την εύρεση του Τιμίου Σταυρού του Κυρίου, η Αγία Ελένη πέρασε και από την Κύπρο.

Η Αγία Ελένη κοιμήθηκε με ειρήνη μάλλον το 327 μ.Χ. σε ηλικία ογδόντα ετών. Ο ιστορικός Ευσέβιος γράφει ότι η Αγία προαισθάνθηκε το θάνατό της και με διαθήκη άφησε την περιουσία της στον υιό της και τους εγγονούς της.

Όπως ήταν φυσικό ο υιός της μετέφερε το τίμιο λείψανό της στην Κωνσταντινούπολη και την ενταφίασε στο ναό των Αγίων Αποστόλων.

Η Σύναξη αυτών ετελείτο στη Μεγάλη Εκκλησία, στο ναό των Αγίων Αποστόλων και στον ιερό ναό αυτών στην κινστέρνα του Βώνου.

Οι Βυζαντινοί τιμούσαν ιδιαίτερα τον Μέγα Κωνσταντίνο και την Αγία Ελένη. Απόδειξη τούτου αποτελεί το γεγονός ότι κατά το Μεσαίωνα ήταν πολύ δημοφιλής στους Βυζαντινούς η απεικόνιση του πρώτου Χριστιανού βασιλέως με τη μητέρα του, που κρατούσαν στο μέσον Σταυρό. Η παράδοση αυτή διατηρείται μέχρι και σήμερα με τα κωνσταντινάτα.

Ἀπολυτίκιον

Ἦχος γ’. Θείας πίστεως.

Πρῶτος πέφηνας, ἐν Βασιλεῦσι, θεῖον ἕδρασμα, τῆς εὐσεβείας, ἀπ’ οὐρανοῦ δεδεγμένος τὸ χάρισμα· ὅθεν Χριστοῦ τὸν Σταυρὸν ἐφανέρωσας, καὶ τὴν Ὀρθόδοξον πίστιν ἐφήπλωσας. Κωνσταντῖνε Ἰσαπόστολε, σὺν Μητρὶ Ἑλένῃ τῇ θεόφρονι, πρεσβεύσατε ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν.

Ἕτερον Ἀπολυτίκιον (Κατέβασμα)

Ἦχος πλ. δ’.

Τοῦ Σταυροῦ σου τὸν τύπον ἐν οὐρανῷ θεασάμενος, καὶ ὡς ὁ Παῦλος τὴν κλῆσιν οὐκ ἐξ ἀνθρώπων δεξάμενος, ὁ ἐν βασιλεῦσιν, Ἀπόστολός σου Κύριε, Βασιλεύουσαν πόλιν τῇ χειρὶ σου παρέθετο· ἣν περίσωζε διὰ παντὸς ἐν εἰρήνη, πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, μόνε Φιλάνθρωπε.

Κοντάκιον

Ἦχος γ’. Ἡ Παρθένος σήμερον.

Κωνσταντῖνος σήμερον, σὺν τῇ μητρὶ τῇ Ἑλένη, τὸν Σταυρὸν ἐμφαίνουσι, τὸ πανσεβάσμιον ξύλον, πάντων μὲν τῶν Ἰουδαίων αἰσχύνην ὄντα, ὅπλον δὲ πιστῶν, ἀνάκτων κατ᾽ ἐναντίων, δι᾽ ἡμᾶς γὰρ ἀνεδείχθη, σημεῖον μέγα, καὶ ἐν πολέμοις φρικτόν.

Μεγαλυνάριον

Τους της ευσέβειας θείους πυρσούς, και των Αποστόλων, θιασώτας και μιμητός, συν τω Κωνσταντίνω, Ελένην την Αγίαν, ως βασιλέων δόξαν, ανευφημήσωμεν.

Οπτικοακουστικό Υλικό

Ακούστε το απολυτίκιο!

Ακούστε το απολυτίκιο!

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι – Γεωργία Δαμικούκα© (http://www.tempera.gr)

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι – Καζακίδου Μαρία© (byzantineartkazakidou. blogspot.com)

Άγιοι Κωνσταντίνος και Ελένη οι Ισαπόστολοι

Αγία Ελένη

Αγία Ελένη

Αγία Ελένη – Ησυχαστήριο «Παναγία των Βρυούλων»

Άγιος Κωνσταντίνος

Άγιος Κωνσταντίνος – Γεωργία Δαμικούκα© (http://www.tempera.gr)

Άγιος Κωνσταντίνος – York, Αγγλία

Πηγή: saint.gr