Πνεύμα Θεατρικό: Οι «Νταντάδες» του Σκούρτη μας μιλούν για την κρίση (;) - από την Ηρώ Μητρούτσικου

Πνεύμα Θεατρικό     

27.10.2012                                                                           από την Ηρώ Μητρούτσικου

http://www.attikipress.gr/31389/oi-ntantades-toy-skoyrth-mas-miloyn-gia-thn-krish

 

Οι «Νταντάδες» του Σκούρτη μας μιλούν για την κρίση (;)

 

Ο Γιώργος Σκούρτης πρωτοεμφανίζεται με το έργο του “Οι νταντάδες” στο Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν, ένα έργο-σταθμό στη σύγχρονη δραματουργίας μας. Ακολούθησαν τα έργα: “Οι μουσικοί”, “Οι εκτελεστές”, “Οι ηθοποιοί” και “Οι παγιδευτές” (2005, άπαιχτο ακόμη). Επίσης το “Θρίλερ του έρωτα” και η μεγάλη επιτυχία του “Κομμάτια και θρύψαλα”, που παίχτηκε το 1976 σε σκηνοθεσία Κάρολου Κουν, κι από τότε παίζεται σχεδόν κάθε χρόνο από επαγγελματικούς και ερασιτεχνικούς θιάσους. Έχει γράψει μυθιστορήματα, καθώς και μια σειρά έργων με ήρωα τον κακόμοιρο Καραγκιόζη. Κάνει ένα καθαρά Ελληνικό θέατρο με τύπους που φέρουν όλα τα χαρακτηριστικά του Έλληνα...

 "Οι νταντάδες" ανέβηκαν για πρώτη φορά επί δικτατορίας, από το Θέατρο Τέχνης, την άνοιξη του 1970. Το σκηνοθέτησε ο Γιώργος Λαζάνης και τα σκηνικά φιλοτέχνησε ο Γιώργος Βακαλό. Έπαιξαν οι ηθοποιοί Θύμιος Καρακατσάνης (Πέτρος), Γιάννης Μόρτζος (Παύλος) και Νίκος Μπουσδούκος (κύριος Σταύρος). Δύο χρόνια μετά, το έργο ανέβηκε στο Οφ-Οφ Μπρόντγουεϊ, στην Ν.Υόρκη!

Το έργο μιλά για τα αποτελέσματα της εξουσίας που οδηγεί σε εξαθλίωση εσωτερική και ανισορροπία κοινωνική, χωρίς να προσδιορίζει για ποιά εξουσία μιλά. Οι πολλές μορφές εξουσίας (που παραλλάσσονται ανάλογα με τις καταστάσεις ή τις εποχές) περιγράφονται αλληγορικά, καθώς και το τί μπορεί να πάθει από αυτές ο άνθρωπος. Ωστόσο, η γραφή του Σκούρτη είναι πάντα ρεαλιστική. Τα έργα του αποτελούν μορφή κοινωνικοπολιτικής καταγγελίας και ο ίδιος δηλώνει ότι η οργή τον έκανε συγγραφέα! Σήμερα, η οικονομική κρίση είναι μια μορφή εξουσίας κάτω από την οποία συνθλίβεται το άτομο, όπως το ’70 συνθλιβόταν από την δικτατορία. Οι "Νταντάδες" είναι ένα μεγάλο έργο, γιατί κάθε εποχή μπορεί να το διαβάσει διαφορετικά. Πάντα, θα σημαίνει κάτι. Όπως σημαίνουν και τα ονόματα και των τριών ηρώων...

Ο Πέτρος και ο Παύλος, αποφυλακισμένοι πρόσφατα, τριγυρίζουν άστεγοι , πεινασμένοι, άνεργοι. Επάνω στην απελπισία τους, εμφανίζεται ένας κύριος, και τους προτείνει μια εύκολη δουλειά με υψηλές απολαβές, ευχάριστη διαμονή και πλούσια υλικά αγαθά. Αποφασίζουν να τον ακολουθήσουν. Στην πορεία προκύπτουν όροι και απαιτήσεις, που δοκιμάζουν τους ίδιους αλλά και την φιλία τους. Οι συγκρούσεις με τους εαυτούς τους, αλλά και μεταξύ τους είναι αναπόφευκτες.

Το έργο γράφτηκε το 1970, μέσα στην χούντα και με νωπές ακόμα τις μνήμες του εμφυλίου. Μεταφερμένο στο σήμερα, εξακολουθεί να πραγματεύεται τα ίδια ζητήματα: τί είναι πρόθυμος κανείς να θυσιάσει, να ανεχθεί και να πιστέψει, στο όνομα του εύκολου πλουτισμού και του βολέματος. Ο απλός άνθρωπος με πίκρες, όνειρα, με επιθυμίες, με πίστη στη ζωή, έρχεται αντιμέτωπος με τη βία και τον εξαναγκασμό της εξουσίας. Ανυπεράσπιστος μπροστά της δέχεται ως αλήθεια, ηθική και ζωή, το ψέμα, την ανηθικότητα και τέλος τον θάνατο. «Κάποιοι» από την εξουσία, πάντα θα κλέβουν τη ζωή των απλών ανθρώπων μέσα σε μια φθαρμένη κοινωνία, η οποία κλονίζεται ηθικά, πολιτικά και κοινωνικά. (Οποιαδήποτε ομοιότητα με πραγματικά πρόσωπα και καταστάσεις είναι συμπτωματική και ουδεμία σχέση έχει με την πραγματικότητα;)

Η φετινή παράσταση των Νταντάδων παρουσιάζεται από τρία νέα παιδιά, σε έναν πολύ ιδιαίτερο χώρο. Όλο, σχεδόν, το έργο εκτυλίσσεται στο πολυτελές, αλλά κλειστοφοβικό, σπίτι του εργοδότη Σταύρου, κι έτσι η παράσταση παίζεται σε ένα διαμέρισμα στον Κεραμεικό! Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε παράσταση σε διαμέρισμα (μέχρι και σε γκαρσονιέρα έχουμε δει), αλλά το «Studio της Οδού Πλαταιών» εκτός από θεατράκι είναι και χώρος μαθημάτων.

Το δεύτερο αξιοπρόσεκτο αυτής της παράστασης είναι ότι οι τρεις ηθοποιοί (Ανδ.Αντωνιάδης, Μ.Βαζαίος, Μ.Καβίδας) συνσκηνοθετούν! Είναι συχνό το φαινόμενο ένας ηθοποιός που παίζει να σκηνοθετεί κιόλας, ή μια παράσταση να έχει δύο σκηνοθέτες. Αυτό, όμως, (να παίζουν τρεις και να αυτοσκηνοθετούνται συγχρόνως) μόνο στην περσινή παράσταση των: Καταλειφού, Οικονομίδου Κοκκίνου το είδαμε, αλλά εκεί υπήρχε και ένας (τέταρτος) αμιγώς σκηνοθέτης (Π.Παπαδόπουλος).

Εδώ, λοιπόν, τρία νέα παιδιά καταφέρουν να σκηνοθετήσουν μια πολύ καλή παράσταση και να υποδυθούν τρεις διαφορετικούς τύπους, έγκλειστους σε μια περίεργη συνθήκη. Ο κύριος, η εξουσία δηλαδή, ζητά από τους δύο άνεργους φίλους να υπηρετούν και να λατρεύουν με την ψυχή τους κάτι το οποίο είναι πεθαμένο, αλλά αυτοί θα πρέπει να το αγαπήσουν με πάθος αληθινό, να θυσιαστούν για μια πεθαμένη ιδέα-ιδεολογία

και να αφιερώσουν την ίδια την ζωή και την ελευθερία τους! Ο Σκούρτης έχει πάρει ιδέες από το “1984” του ‘Οργουελ κι έφτιαξε ένα καθαρά Ελληνικό έργο με αρκετές δόσεις χιούμορ, παρόλη την τραγική ειρωνεία που το διαπερνά!

Όσοι, λοιπόν, θέλετε να δείτε ένα καλό ελληνικό έργο να γελάσετε αλλά και να προβληματιστείτε, ο «κύριος» θα σας περιμένει σπίτι του, 

κάθε Τετάρτη και Πέμπτη, στις 9.30, μέχρι τις 6 Δεκέμβρη....

 

“Στούντιο της οδού Πλαταιών”

 

Πλαταιών 4 και Πειραιώς, Κεραμεικός (7’ από το Metro Kεραμεικός)
Τηλ.: 213-0058407, 6984-036147

Εισιτήρια: 10 , 5 Ε

Πνεύμα Θεατρικό ΠΑΛΙΟ     

http://www.attikipress.gr/27635/teleytaies-kalokairines-parastaseis-sthn-athhna

 Τελευταίες Καλοκαιρινές Παραστάσεις στην Αθήνα

 

22.9.2012                                                                             από την Ηρώ Μητρούτσικου

 

 

Και νάααα ‘μαστε πάλι εδώ, μαυρισμένοι και ξεκούραστοι!!!

Είμαι σίγουρη ότι οι περισσότεροι από εσάς έχετε κλείσει μήνα στην πρωτεύουσα∙ κι εγώ κοντεύω, αλλά ακόμα θαυμάζω το φετινό μου μαύρισμα...

Αλλά για να σοβαρευτούμε, αρχίζω την εξέταση: Πόσες παραστάσεις είδατε; Τόσες και τόσες περιόδευαν σε όλη την Ελλάδα και σε όλη την Αθήνα. Όλο και κάπου θα πήγατε. Εεε;

Όσο για ‘μένα, τον Σεπτέμβρη είδα λίγες, στις οποίες θα αναφερθώ περιληπτικά, γιατί αυτές που απέμειναν  τελειώνουν σύντομα!

 

“ΟΙΔΙΠΟΥΣ ΤΥΡΡΑΝΟΣ” του Σοφοκλή: 

Η μοναδική τραγωδία που παρουσιάστηκε φέτος στην Επίδαυρο. Ο πολύ καλός σκηνοθέτης Τσεζάρις Γκραουζίνις (από την Λιθουανία) κατάφερε να κάνει μια εξαιρετική και απόλυτα μίνιμαλ παράσταση. Δύο πόρτες, μια καρέκλα και ένα χαλί ήταν τα μοναδικά σκηνικά αντικείμενα που υπήρχαν, τα οποία,  μάλιστα, «έπαιζαν» ρόλο στην παράσταση! Στα ίδια παλ χρώματα με τα σκηνικά αντικείμενα ήταν και τα λειτουργικά, άχρονα-σύγχρονα, κοστούμια.

 Αυτή η παράσταση είχε κάτι που είχαμε να δούμε καιρό: αν και είχε απόλυτα σύγχρονη ματιά, η διανομή έγινε όπως στην αρχαιότητα:  ένας, αποκλειστικά, ανδρικός θίασος και τρεις ηθοποιοί οι οποίοι έπαιζαν όλους τους κύριους ρόλους του έργου (δηλαδή οι δύο δευτεραγωνιστές υποδύονται από τρεις ρόλους ο καθένας).  Επίσης, όλοι οι ηθοποιοί ήταν συνέχεια επί σκηνής λειτουργώντας σαν ομάδα και προωθώντας την εξέλιξη της υπόθεσης!

Ο Αιμίλιος Χειλάκης (Οιδίπους) ήταν απλός και καθηλωτικός. Πολύ καλός ως Κρέοντας, βοσκός εξ Κορίνθου και αγγελιοφόρος  ο Χρήστος Σαπουτζής. Ο Κων/νος Μαρκουλάκης απογοήτευσε πολλούς ως Τειρεσίας και Ιοκάστη, αλλά ήταν πολύ καλός στο ρόλο του βοσκού του Λάιου. Ένα (δεύτερο και τελευταίο) μείον της παράστασης ήταν το χωρίς νόημα το αναπηρικό καρότσι της Ιοκάστης.

Κατά τα άλλα, ήταν μια εξαιρετική παράσταση, με πολύ καλή μουσική, χωρίς τίποτα κραυγαλέο. Έβλεπες πραγματικό θέατρο 

 

“EROFILI SYNOPSIS 3”, του Γ. Χορτάτση:

Ο Σίμος Κακάλας, ο οποίος βραβεύτηκε με Έπαινο Σκηνοθεσίας από την Ένωση Ελλήνων Κριτικών για το έργο "Λιωμένο Βούτυρο", και ο θίασός του παρουσιάζουν το έργο «Εrofili  synopsis», μια παράσταση βασισμένη στην Ερωφίλη του Γ. Χορτάτση. Η προηγούμενη εκδοχή της παράστασης, "Ερωφίλη - άσκηση 2", παρουσιάστηκε με μεγάλη επιτυχία στην μικρή Επίδαυρο το 2010, αποσπώντας εξαιρετικές κριτικές. Η φετινή, η οποία ήταν η μόνη από τις τρεις εκδοχές που έχω δει, ήταν μια  πολύ ιδιαίτερη παράσταση, με στοιχεία σωματικού αλλά και Ιαπωνικού θεάτρου. Έπαιζε πολύ με τις σκιές, το άσπρο και το μαύρο, την αργή κίνηση και τον απόλυτο μινιμαλισμό. Θεωρώ την Γκόλφω και ειδικά το Λιωμένο Βούτυρο πολύ καλύτερες δουλειές∙  η Ερωφίλη έχει μια ωριμότητα, αλλά ίσως της έλειπε κάτι ακόμα! Ωστόσο να αναφερθώ σε δύο εξαιρετικές στιγμές της παράστασης αυτής:

Στην αρχή όταν η ηθοποιός γυρίζει στην πίσω πλευρά του κεφαλιού της την μάσκα πουλιού που φοράει, γυμνώνει την πλάτη της, κι αρχίζει να κινεί την πλάτη και τα χέρια της σαν να είναι το μπροστινό μέρος του περίεργου πουλιού που μας μιλάει!

Και στο τέλος της παράστασης, αφού ο βασιλιάς έχει διαμελίσει τον Πανάρετο και έχει τελειώσει τον λόγο του για την εξουσία και τη δύναμή του, ακούγεται μια φωνή: «Σε αυτό το σημείο του έργου, ο Χορός ποδοπατά τον βασιλιά για την ύβρη που διέπραξε∙ όμως στη σύγχρονη εποχή  δεν υπάρχει Χορός στην κοινωνία μας, κι έτσι ο βασιλιάς μένει ατιμώρητος». Σβήσαν τα φώτα και ακούστηκε ένα γελάκι μαζί με ένα «χμ» από όλο το θέατρο!

 

 

“ΑΜΦΙΤΡΥΩΝ”, κωμωδία του Μολιέρου (1668):

Ο Μολιέρος εμπνέεται από την ελληνική μυθολογία, στηρίζεται δεξιοτεχνικά πάνω στον Αμφιτρύωνα του Πλαύτου και μεταπλάθει τον μύθο του Αμφιτρύωνα και της Αλκμήνης σε μια απολαυστική κωμωδία.  Προκειμένου να χαρεί τον έρωτά του με την Αλκμήνη, ο Δίας παίρνει τη μορφή του άντρα της, του Αμφιτρύωνα, που λείπει στη μάχη. Με τη βοήθεια του Ερμή, που μεταμορφώνεται με τη σειρά του σε Σωσία, υπηρέτη του Αμφιτρύωνα, το σχέδιο του βασιλιά των θεών στέφεται με επιτυχία. Όμως αυτή η διπλή μεταμόρφωση γεννά μια σειρά από τρομακτικές παρεξηγήσεις, ίντριγκες, ανατροπές, πάθη και εξωφρενικό χιούμορ, όταν ο Αμφιτρύωνας επιστρέφει από τον πόλεμο. Οι ανεξήγητες αυτές καταστάσεις βρίσκουν τη λύση τους μετά από τη θεϊκή παρέμβαση, που προσφέρει στον Αμφιτρύωνα μια πειστική εξήγηση και μια αναγκαία και –ίσως- ευτυχή λύση.

 Στον Αμφιτρύωνα, ο Μολιέρος χρησιμοποιεί τα δοκιμασμένα μοτίβα τόσο της αυτοσχέδιας κωμωδίας όσο και της προγενέστερης λόγιας ελληνικής και λατινικής θεατρικής παράδοσης, για να μιλήσει για τον ερωτικό πόθο αλλά και την εκμετάλλευση του αδύνατου από τον δυνατό.
Αξιοποιώντας στο έπακρο τα θεατρικά σχήματα της μεταμόρφωσης και της παρεξήγησης, ζωντανεύει με εξαιρετική μαεστρία τους ήρωές του, δίνοντας τους μια χυμώδη σκηνική υπόσταση και ισορροπώντας την ποίηση με την κωμικότητα, χωρίς να υποβαθμίζει τις δραματικές πτυχές που κρύβονται στον αρχαιοελληνικό μύθο.

Γραμμένη το 1668, η κωμωδία του Μολιέρου παρουσιάζεται για δεύτερη φορά από το Εθνικό Θέατρο - η πρώτη ήταν το 1948 σε σκηνοθεσία Δημήτρη Ροντήρη. Ο Γάλλος κωμωδιογράφος θίγει έμμεσα τις ερωτικές περιπέτειες του Βασιλιά Λουδοβίκου 14^ου ενώ σατιρίζει τον αμοραλισμό των ισχυρών και την δουλική συμπεριφορά όσων τους περιβάλλουν. 

 Ο Λευτέρης Βογιατζής (που λόγω προβλημάτων υγείας μας έλειψε τον χειμώνα που πέρασε από την Αθηναϊκή Σκηνή) έχει στη διάθεσή του ένα σύνολο σημαντικών συνεργατών,  Αμφιτρύων (Γιώργος Γάλλος), Δίας (Νίκος Κουρής), Αλκμήνη (Αμαλία Μουτούση) που θα υλοποιήσουν την, όπως πάντα, εξαιρετικά δουλεμένη και ποιοτικά άρτια σκηνοθετική του προσέγγιση.
Η τελευταία παράσταση δόθηκε στο Ηρώδειο. Καλή, αλλά κουραστικό το πρώτο μέρος.

  

“ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΜΑΣ ΤΣΙΡΚΟ”, λαϊκή, πολιτική - σατιρική επιθεώρηση τουΙάκωβου Καμπανέλλη:

Η παράσταση του 1973, από τον θίασο Καρέζη – Καζάκου, ήταν μια κραυγή ενάντια στη δικτατορία αλλά και στην ανευθυνότητα των Ελλήνων. Το έργο μιλάει για γεγονότα που καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα της ελληνικής ιστορίας, από την αρχαιότητα ως το 1940, αλλά μέσα από ένα συγκεκριμένο ιδεολογικό και ιστορικό πρίσμα. Ωστόσο, είναι πια ξεπερασμένο, εγκλωβισμένο στην εποχή που γράφτηκε. Ο σκηνοθέτης Σωτήρης Χατζάκης δεν έκανε τίποτα για να το επικαιροποιήσει. Δεν άλλαξε ούτε τη μουσική (Στ. Ξαρχάκος) και προπάντων δεν μείωσε την μεγάλη του διάρκεια!

Η παράσταση περιοδεύει παντού και παντού τα θέατρα γεμίζουν μεσήλικες που χειροκροτούν όλη την ώρα σε κάθε άκουσμα της λέξης «Έλληνας» και «ξένος παράγοντας». Δεν είναι, όμως, δυνατόν ό,τι ήταν επαναστατικό την περίοδο της Χούντας να είναι και σήμερα. Πριν 40 χρόνια κατ’αρχάς υπήρχε λογοκρισία, σήμερα που δεν υπάρχει γιατί δεν άλλαξε τίποτα στο κείμενο;

 Έχω την αίσθηση ότι αυτό το έργο ανέβηκε με σκοπό την είσπραξη, κι όχι για να προσφέρει κάτι νέο στους θεατές, να τους παρακινήσει να κάνουν κάτι, αλλά το αντίθετο: να κοιμηθούν ήσυχοι μετά από αυτό το θέαμα (γιατί επρόκειτο για θέαμα και μάλιστα ακριβό) πιστεύοντας ότι έχουν διαπράξει μια πολιτική πράξη καθήμενοι!! Στον καιρό της δικτατορίας ήταν πολιτική πράξη και μόνο το να τολμήσεις να μπεις σε ένα θέατρο όπου παιζόταν τέτοιο έργο. Σήμερα τι είναι αυτή η παράσταση; Μια σπασμωδική εκτόνωση και ψευδαίσθηση επανάστασης τηλεθεατών του Λαζόπουλου; Νιώθω ότι οι αγανακτισμένοι της πολυθρόνας αποφάσισαν, επιτέλους, να βγουν από το σπίτι τους και να πάνε, μετά από πολλά χρόνια, θέατρο, σε μια παράσταση που τους πρότεινε η τηλεόραση... Συγνώμη, αλλά κι εγώ κι όλος ο νέος κόσμος βαρεθήκαμε (και είμαι επιεικής!).....